Mevzuat yapay zekâ asistanı, kanun ve yönetmeliklerdeki hükümleri bulup sade bir dille aktaran ve her yanıtı dayandığı maddeye bağlayan yazılımdır. İyi bir asistan, metnin hangi tarihteki hâline baktığını söyler, hesabı ayrı bir araca bırakır ve kişiye özel hukuki görüş vermez. Kendi ürünümüz Kentsel Dönüşüm AI'da sohbet; mevzuat özetleri, hesaplama araçları ve il rehberleriyle birlikte çalışıyor.
Öne çıkanlar
- 6306 sayılı Kanun'un güncel metni, 2015'ten 2025'e uzanan değişiklik kanunlarının notlarını taşıyor. Ek Madde 4'teki "31/12/2025" tarihi, 7566 sayılı Kanun'la "31/12/2027" oldu (mevzuat.gov.tr, 13 Ekim 2026'da incelendi (yeni sekmede açılır)).
- 1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 35. maddesine göre kanun işlerinde ve hukuki meselelerde mütalaa vermek, baroda yazılı avukatlara aittir (mevzuat.gov.tr, 13 Ekim 2026'da incelendi (yeni sekmede açılır)). Asistan bilgi verir, görüş vermez.
- KVKK'nın Kasım 2025 tarihli rehberi, üretken yapay zekânın gerçekte var olmayan mahkeme kararları üretebileceğini bir avukat örneğiyle anlatıyor (KVKK, Kasım 2025 (yeni sekmede açılır)).
- Millî Eğitim Bakanlığı, Ağustos 2026'da kendi mevzuat asistanının yanıtlarını kapsam, güncellik, doğruluk ve kaynaklarla uyum ölçütleriyle değerlendirdi (MEB, 21 Ağustos 2026 (yeni sekmede açılır)).
Mevzuat sorusu neden zor bir sorudur?
Mevzuat sorusunun cevabı tek bir belgede, tek bir cümlede durmaz. Metin zamanla değişir, hükümler birbirine atıf yapar ve soran kişi çoğu zaman kendi durumuna özel bir yanıt bekler.
Genel bir sohbet aracını mevzuat sorusunda zorlayan beş özellik var:
- Metin değişir. mevzuat.gov.tr'deki güncel metin, değişiklikleri işlenmiş hâldir. Hükümlerin yanında "(Ek: …)", "(Değişik: …)" ve "(Mülga: …)" notları, eski ifadeler ise dipnotlarda yer alır. Bu notları atan bir sistem, hükmün ne zamandan beri geçerli olduğunu kaybeder.
- Yürürlük tarihi her hüküm için aynı değildir. Bir değişiklik kanununun maddeleri farklı tarihlerde yürürlüğe girebilir. Bazı hükümler geçmiş bir tarihten geçerli kılınır.
- Hükümler katmanlıdır. Kanunun ayrıntısı yönetmelikte, uygulaması genelge ve kılavuzlarda olabilir. Doğru yanıt çoğu zaman birden fazla metni birlikte okumayı gerektirir.
- Metin madde, fıkra ve bent düzenindedir. Örneğin 6306 sayılı Kanun'un 2. maddesinin (1) numaralı fıkrası, tanımları (a), (b), (c)… bentleri hâlinde sayar. Belgeyi bu yapıyı bilmeden bölen bir sistem, bir tanımı ortasından kesebilir.
- Soru kişiseldir. "Binam riskli yapı sayılır mı?" sorusunun yanıtı yalnızca metinde değil, binanın teknik raporundadır.
Yapay zekâ ajanlarının genel çerçevesini yapay zekâ ajanı nedir? rehberimizde anlatıyoruz. Mevzuat soruları, bu çerçevenin en hassas kullanım alanlarından biridir.
Kentsel dönüşüm örneği: 6306 sayılı Kanun'da tarihler nasıl değişti?
Kentsel dönüşümün temel metni, 16 Mayıs 2012'de kabul edilip 31 Mayıs 2012 tarihli ve 28309 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun'dur. Kanun o günden bu yana pek çok kez değişti.
mevzuat.gov.tr'deki güncel metni 13 Ekim 2026'da incelediğimizde üç ayrıntı öne çıktı:
- Metin katman katman değişmiş. Metinde Anayasa Mahkemesi iptal kararlarına, bir kanun hükmünde kararnameye ve 2015'ten 2025'e uzanan değişiklik kanunlarına ait notlar var. En yenisi 4 Aralık 2025 tarihli 7566 sayılı Kanun.
- Bir tarih iki yıl ileri alındı. Ek Madde 4, dönüşüm projeleri özel hesabının kapatılacağı tarihi düzenliyor. Bu maddedeki "31/12/2025" ibaresi, 7566 sayılı Kanun'un 33. maddesiyle "31/12/2027" olarak değiştirildi. Güncel metin artık 2027 yazıyor; eski tarih yalnızca dipnotta görünüyor.
- Yürürlük ile geçerlilik ayrışıyor. Metnin sonundaki tabloya göre aynı Kanun'la eklenen Geçici Madde 5, 1 Ocak 2025'ten geçerli olmak üzere 19 Aralık 2025'te yürürlüğe girdi.
Bu üç ayrıntı, bir asistan için üç ayrı kural demektir. Belgenin hangi tarihte indirildiği saklanmalı. Değişiklik notları silinmemeli. "Yürürlük" ve "geçerlilik" tarihleri ayrı alanlarda tutulmalı.
Tersi olursa ne olacağı açık: 2025 başında indirilmiş bir kopyayla çalışan asistan, özel hesabın kapanış tarihini bugün hâlâ 31 Aralık 2025 diye verir. Üstelik bunu ikna edici bir dille yapar.
Mevzuat asistanında riskler ve tasarımdaki karşılıkları
Her riskin tasarımda bir karşılığı olmalı. Aşağıdaki tablo, mevzuat sorularında sık görülen altı riski ve bunlara verilebilecek yanıtları özetliyor.
| Risk | Nasıl ortaya çıkar? | Tasarımdaki karşılık |
|---|---|---|
| Eski metin | Belge bir kez indirilir, sonraki değişiklikler dizine yansımaz | Resmî kaynaktan düzenli yeniden çekme; her parçada metin tarihi; değişen hükmü yeniden dizinleme |
| Uydurma kaynak | Model var olmayan bir madde numarası ya da karar adı üretir | Yalnızca dizindeki metinlerden alıntıya izin vermek; alıntının metinde birebir geçtiğini yazılımla doğrulamak |
| Yanlış hesap | Süre, oran ya da pay hesabı dil modeline bırakılır | Hesabı formülü belli ayrı bir araca vermek; modelin yalnızca girdileri toplaması |
| Kapsam dışı soru | Asistan, dizininde olmayan bir konuda da yanıt üretir | Kaynak bulunamazsa bunu açıkça söylemek ve resmî bir adrese yönlendirmek |
| Kişiye özel görüş beklentisi | "Benim dairem için ne yapmalıyım?" sorusu | Genel kuralı aktarıp kişiye özel değerlendirme için avukata ya da ilgili idareye yönlendirmek |
| Kişisel veri | Kullanıcı tapu, kimlik ya da sağlık bilgisi paylaşır | Gereksiz veriyi istememek, kayıtlarda maskelemek, saklama süresini belirlemek |
Uydurma kaynak riski kuramsal değil. KVKK'nın rehberi bu riske hukuk alanından bir örnek veriyor: içtihat araştırması yapan bir avukat, üretken yapay zekâ aracılığıyla gerçekte var olmayan mahkeme kararları ya da alıntılarla karşılaşabilir. Rehber, yanıtlar dilsel olarak tutarlı görünse bile doğruluklarının kontrol edilmesi gerektiğini vurguluyor (KVKK, Kasım 2025 (yeni sekmede açılır)). Bu riski azaltmanın genel yollarını yapay zekâda halüsinasyon yazımızda ele alıyoruz.
Kişiye özel görüş satırı Türkiye'de ayrıca önemlidir. 1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 35. maddesine (yeni sekmede açılır) göre kanun işlerinde ve hukuki meselelerde mütalaa vermek baroda yazılı avukatlara aittir. Bu yüzden bir mevzuat asistanını bilgilendiren bir araç olarak konumlandırmak, yanıt metinlerini ve kullanım koşullarını buna göre yazmak gerekir. Sınırın nereden geçeceğini bir hukukçuyla birlikte belirleyin.
Kaynak gösterme: yanıtta neler bulunmalı?
Kaynak, okurun yanıtı tek tıkla doğrulayabileceği kadar açık olmalıdır. "Mevzuata göre" demek kaynak göstermek değildir.
İyi bir mevzuat yanıtında şu altı öğe bulunur:
- Metnin adı ve numarası: "6306 sayılı Kanun" gibi.
- Madde, fıkra ve bent: "Ek Madde 4, (1) numaralı fıkra" gibi.
- Metnin hangi tarihteki hâline bakıldığı: "mevzuat.gov.tr, 13 Ekim 2026 itibarıyla" gibi.
- Dayanılan cümlenin kendisi, kısa bir alıntı olarak.
- Resmî kaynağa bağlantı.
- Değişiklik notu varsa, değişikliğin tarihi ve değiştiren kanun.
Kaynak bulunamadığında yanıt üretmemek de bir kaynak gösterme kuralıdır. Asistanın "bu konuda elimde kaynak yok" diyebilmesi bir eksik değil, bir güvenlik özelliğidir.
Belgeleri madde düzenini koruyarak parçalamanın ve aramayı Türkçeye uygun kurmanın ayrıntılarını RAG nedir? yazısında anlatıyoruz.
Değerlendirme seti: mevzuat asistanı hangi sorularla sınanır?
Asistan yayına çıkmadan önce, beklenen yanıtı ve kaynağı önceden yazılmış gerçek sorularla sınanmalıdır. Aynı set, metin ya da model her değiştiğinde yeniden çalıştırılır.
Kamu tarafında da benzer bir yöntem görülüyor. Millî Eğitim Bakanlığı, YEĞİTEK'in geliştirdiği mevzuat asistanını Teftiş Kurulu Başkanlığı personeli ve birim temsilcilerinin gerçek görev sorularıyla test etti. Yanıtlar mevzuat kapsamı, güncellik, doğruluk ve kaynaklarla uyum açısından değerlendirildi (MEB, 21 Ağustos 2026 (yeni sekmede açılır)).
Bu dört ölçüt, bir şirket ya da meslek kuruluşu için de iyi bir başlangıç. Test setine en az şu soru türleri girmeli:
| Soru türü | Örnek kalıp | Beklenen davranış |
|---|---|---|
| Doğrudan madde sorusu | "… nasıl tanımlanır?" | Doğru maddeyi alıntıyla göstermek |
| Tarih ya da süre sorusu | "… ne zamana kadar?" | Güncel tarihi ve varsa değişiklik notunu vermek |
| Yakın zamanda değişmiş hüküm | Son değişiklik kanunuyla değişen bir ibare | Eski değil, güncel ifadeyi kullanmak |
| İki metni birlikte okumak | Kanun ve yönetmeliğin birlikte yanıtladığı soru | İki kaynağı ayrı ayrı göstermek |
| Hesap sorusu | Oran, pay ya da süre hesabı | Hesap aracına yönlendirmek ya da aracı çalıştırmak |
| Yanlış varsayım | "… zorunlu değil, değil mi?" | Varsayımı düzeltmek, onaylamamak |
| Kapsam dışı soru | Dizinde karşılığı olmayan konu | Kaynağı olmadığını söylemek |
| Kişiye özel görüş | "Benim durumumda ne yapmalıyım?" | Genel kuralı verip uzmana yönlendirmek |
Kentsel dönüşüm gibi il ve belediyeye göre uygulaması farklılaşabilen alanlarda, bölgeye özgü bir soru da sete eklenmelidir.
Bizim deneyimimiz: Kentsel Dönüşüm AI
Kentsel Dönüşüm AI, hak sahiplerinin kentsel dönüşümle ilgili sorularını yanıtlayan kendi ürünümüz; web'de ve App Store'da yayında. Ürünü yalnızca bir sohbet kutusu olarak kurmadık. Sohbetin yanında üç bölüm daha var:
- Mevzuat özetleri
- Hesaplama araçları
- İl rehberleri
Bu ayrım, yukarıdaki risk tablosundaki ilkeyle örtüşüyor: her bilgi türünü ona uygun biçimde sunmak. Kurallar okunabilir özetlerde, sayı gerektiren işler hesaplama araçlarında, bölgeye göre değişen bilgiler il rehberlerinde ele alınabiliyor.
Aynı alandaki ikinci ürünümüz İmarsal, ada ve parsel numarasından imar sorgusu, emsal hesabı ve yapay zekâ destekli fizibilite çıkarıyor; lansman hazırlığında. İki üründe de yapay zekâ tek başına sunulmuyor; sorgu ve hesap araçlarıyla birlikte çalışıyor.
Bir kurum için mevzuat ya da prosedür asistanı geliştirirken izlediğimiz çalışma biçimi şu: yanıtı belgeye ve maddeye bağlayıp kaynağı göstermek, gerçek sorulardan kurulan değerlendirme setini her değişiklikte yeniden çalıştırmak, kritik adımları insan onayına bırakmak. Ayrıntıları yapay zekâ ajanı ve asistan geliştirme sayfamızda bulabilirsiniz.
Asistan bilgi vermenin ötesine geçip bir işlem yapacaksa, örneğin bir başvuru taslağı hazırlayacaksa, hangi yetkiyle çalışacağını yapay zekâ ajanı güvenliği yazısında ele alıyoruz. Son kararı insana bırakma ilkesinin ticari bir işteki karşılığını ise yapay zekâ ile teklif hazırlama yazısında anlatıyoruz.
Sık sorulan sorular
Yapay zekâ asistanı avukatın yerini tutar mı?
Hayır. Asistan ilgili hükmü bulup sade dille aktarabilir ve kaynağını gösterebilir. Türkiye'de hukuki meselelerde mütalaa vermek Avukatlık Kanunu'na göre baroda yazılı avukatlara aittir. Kişiye özel bir değerlendirme için avukata danışılmalıdır.
Mevzuat değişince asistan kendiliğinden güncellenir mi?
Yalnızca böyle tasarlanmışsa. Resmî kaynaktan düzenli yeniden çekme, değişen metni tespit etme ve yeniden dizinleme adımlarının kurulması gerekir. Her yanıtta metnin hangi tarihteki hâline bakıldığı da yazmalıdır.
Genel bir sohbet aracı mevzuat sorusunu neden yanlış yanıtlayabilir?
Genel modeller belirli bir tarihe kadar toplanmış verilerle eğitilir ve sonraki değişiklikleri bilmeyebilir. Çoğu zaman dayandığı maddeyi göstermez. 6306 sayılı Kanun'daki 2025'ten 2027'ye uzatılan tarih, bu farkın küçük ama somut bir örneğidir.
Asistan hangi kaynakları kullanmalı?
Önce Resmî Gazete ve mevzuat.gov.tr gibi resmî kaynakları. Makale ve yorum gibi ikincil kaynaklar ayrıca etiketlenmeli, resmî metinle karıştırılmamalıdır. Kurum içi yönetmelik ve prosedürler de eklenebilir; bunlar da sürüm tarihleriyle tutulmalıdır.
Kaynaklar
- 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun, Resmî Gazete 31 Mayıs 2012, sayı 28309; güncel metin mevzuat.gov.tr'de 13 Ekim 2026'da incelendi. mevzuat.gov.tr (yeni sekmede açılır)
- 1136 sayılı Avukatlık Kanunu, Resmî Gazete 7 Nisan 1969, sayı 13168; 35. madde 13 Ekim 2026'da incelendi. mevzuat.gov.tr (yeni sekmede açılır)
- Kişisel Verileri Koruma Kurumu, "Üretken Yapay Zekâ ve Kişisel Verilerin Korunması Rehberi (15 Soruda)", Yayın No 113, Kasım 2025. kvkk.gov.tr (yeni sekmede açılır)
- Millî Eğitim Bakanlığı, "'Yapay Zekâ Tabanlı Mevzuat Asistanı' İçin Çalıştay Düzenlendi", 21 Ağustos 2026. meb.gov.tr (yeni sekmede açılır)
