Çerez banner'ı (çerez paneli), bir web sitesinin zorunlu olmayan çerezleri yerleştirmeden önce ziyaretçiden açık rıza aldığı ve tercihlerini yönetmesini sağladığı arayüzdür. Kişisel Verileri Koruma Kurumu'nun Temmuz 2025 tarihli Çerez Uygulamaları Hakkında Rehberi'ne göre iyi bir panel kabul, ret ve tercih seçeneklerini eşit görünürlükte sunar. Onay gelmeden reklam ve takip çerezleri çalışmaz. Panelin işe yarayıp yaramadığını tasarımdan çok teknik kurulum belirler.
Not
Rehberin teknik uygulamasını anlatıyoruz; hukuki görüş değildir. Çerez aydınlatma metninin ve politikanın içeriği için hukuk danışmanınızla çalışın. Yazılımın KVKK ile ilgili diğer katmanları için KVKK uyumlu yazılım rehberine bakabilirsiniz.
Öne çıkanlar
- Kurum'un çerez rehberi KVKK Yayınları No 69 olarak Temmuz 2025'te yayımlandı; masaüstü ve mobil web siteleriyle web uygulamalarını kapsar (KVKK Çerez Rehberi (yeni sekmede açılır)).
- Rehbere göre siteye yalnızca girmek, çerezlere açık rıza verildiği anlamına gelmez. Açık rıza, çerez yerleştirilmeden önce ve aktif bir eylemle alınır.
- İyi uygulama örneğinde "Kabul et", "Reddet" ve "Tercihler" butonları renk, büyüklük ve punto bakımından eşittir. Açık rızaya bağlı çerezler panelde kapalı başlar.
- Oturum açma, form, güvenlik ve yük dengeleme gibi kesinlikle gerekli çerezler için açık rıza aranmaz. Rehber, bunlar için rıza istemeyi dürüstlük kuralıyla bağdaşmaz bulur.
- Yurt dışında yerleşik şirketlerin çerezleriyle veri yurt dışına gidiyorsa, aktarım Kanun'un 9. maddesine ve 10 Temmuz 2024 tarihli Yönetmelik'e (yeni sekmede açılır) uygun yapılmalıdır.
Rehber çerezleri hangi ölçütle ayırıyor?
Rehber iki ölçüt koyar: Kriter A ve Kriter B. Bu ölçütlere giren çerezler açık rıza dışındaki işleme şartlarına, örneğin meşru menfaate dayanabilir. Girmeyenler için açık rıza gerekir.
- Kriter A: Çerez yalnızca iletişimin elektronik haberleşme şebekesi üzerinden sağlanması için kullanılır. Rehberdeki örnek, yük dengeleme oturum çerezidir.
- Kriter B: Çerez, kullanıcının açıkça talep ettiği bir bilgi toplumu hizmeti için kesinlikle gereklidir. Sepete ürün eklemek ya da hesaba giriş yapmak bu tür taleplerdir.
Aşağıdaki tablo rehberin kullanım senaryolarını panel kararına çevirir. Rehber, verdiği örneklerin sınırlayıcı olmadığını ve her durumun ayrıca değerlendirilmesi gerektiğini belirtir.
| Çerez türü | Rehberdeki değerlendirme | Paneldeki yeri |
|---|---|---|
| Kimlik doğrulama (giriş oturumu) | Kriter B; oturumlar arası kalıcı giriş çerezi kapsam dışı | Zorunlu; "beni hatırla" ayrı bir seçim |
| Form ve sepet (kullanıcı girdili) | Kriter B | Zorunlu |
| Güvenlik (hatalı giriş tespiti, istek sınırlama) | Kriter B | Zorunlu |
| Yük dengeleme | Kriter A | Zorunlu |
| Rıza tercihini hatırlayan çerez | Kriter B | Zorunlu |
| Dil gibi arayüz tercihi | Kriter B; örnekler oturum çerezleri | Oturumdan uzun sürecekse ayrıca değerlendirin |
| Birinci taraf analitik | Koşulları sağlanırsa Kriter B | Koşullar yoksa açık rıza |
| Sosyal eklenti takip çerezleri | Açık rıza | Kapalı başlar |
| Davranışsal reklam çerezleri | Açık rıza | Kapalı başlar |
İki ayrıntı sık atlanır. Birincisi, tarayıcı kapandıktan sonra da oturumu açık tutan kalıcı giriş çerezi Kriter B sayılmaz; rehber bunun için "beni hatırla" türü ayrı bir kutucuk önerir. İkincisi, rehber dil seçimi gibi bir tıklamayı tek başına "bu seçim oturumdan uzun süre hatırlansın" isteği olarak yorumlamaz.
Birinci taraf analitik için rehber birkaç koşul sayar: amaç kitle ölçümüyle sınırlı kalır, gereksiz veri anonimleştirilir, siteler arası takip yapılmaz ve çerez ömrü makul tutulur. Toplanan verinin üçüncü taraflara iletilmemesini de alınabilecek tedbirler arasında sayar. Bu yüzden ölçüm verisi bir dış sağlayıcıya gidiyorsa değerlendirmeyi ayrıca yapın. Çerez yazmadan ölçüm seçeneklerini çerezsiz analitik yazısında karşılaştırdık.
Adım adım kurulum
Çerez paneli, sitenin zaten yüklediği betiklerin önüne konan bir kapı gibi çalışmalıdır. Aşağıdaki sıra hem yeni bir sitede hem de mevcut bir sitenin düzeltilmesinde işe yarar.
- Envanter çıkarın. Siteyi temiz bir tarayıcı profiliyle açın. Geliştirici araçlarının Uygulama (Application) sekmesinden çerezleri, Ağ (Network) sekmesinden başka alan adlarına giden istekleri listeleyin. Her çerez için ad, sağlayıcı, amaç, süre ve birinci ya da üçüncü taraf bilgisini yazın.
- Gereksizleri kaldırın. Kullanılmayan etiketleri, eski piksel kodlarını ve deneme amaçlı eklenmiş betikleri silin. Rehberin ekindeki kontrol listesinde de "ihtiyacımız olmayan tüm çerezleri kaldırdık" maddesi yer alır.
- Sınıflandırın. Yukarıdaki tabloyu kendi listenize uygulayın. Kriter A ve B dışında kalan her çerez bir amaç kategorisine girer: analitik, işlevsel, reklam ya da sosyal medya.
- Onaydan önce engelleyin. Zorunlu olmayan betikler sayfa açıldığında çalışmamalıdır. Yaygın yöntemler: betiği
type="text/plain"ve bir kategori etiketiyle yazıp onay gelince etkinleştirmek; etiket yöneticisinde (tag manager) tetikleyiciyi onay olayına bağlamak; sunucu tarafında onaysız çerez yazmamak. - Paneli tasarlayın. İlk katmanda kısa bir açıklama, amaç kategorileri, birinci ya da üçüncü taraf bilgisi ve aydınlatma metnine bir bağlantı olsun. Üç buton eşit görünsün. İkinci katmanda her kategori için ayrı bir anahtar bulunsun ve hepsi kapalı başlasın.
- Aydınlatmayı rızadan ayırın. Rehber, açık rızaya dayalı işlemede aydınlatma ile rıza almanın ayrı ayrı yapılmasını ister. Aydınlatma metninde çerezin adı, amacı, süresi ve birinci ya da üçüncü taraf olup olmadığı açıkça yer alsın.
- Tercihi kaydedin. Rehberin kontrol listesi, açık rıza kayıtlarının uygun bir süre saklanmasını öngörür. Önerdiğimiz alanlar şunlardır: rastgele bir tercih kimliği, tarih ve saat, panel metninin sürümü, kategori bazında seçim ve seçimin hangi ekranda yapıldığı.
- Geri almayı kolaylaştırın. Rehber, sayfanın köşesinde içeriği kapatmayan küçük bir simgeyi iyi örnek olarak gösterir. Rıza geri alındığında ilgili etiketler durmalı, sitenizin yazdığı çerezler silinmelidir.
- Her ziyarette sormayın. Rehber, sık sık rıza istemenin "rıza yorgunluğu" yaratabileceğini söyler. Tercihi, çerezin ömrüyle orantılı aralıklarla hatırlatmak yeterlidir.
Bu işin emeğini belirleyen başlıca etkenler şunlardır: sitedeki etiket sayısı, etiket yöneticisi kullanılıp kullanılmadığı, dil ve alan adı sayısı, panelin mobil uygulamada da gösterilip gösterilmeyeceği.
Kurulumu nasıl test edersiniz?
Test, panelin söylediğini sitenin gerçekten yaptığını gösterir. Her senaryoyu temiz bir tarayıcı profiliyle, geliştirici araçları açıkken çalıştırın.
| Senaryo | Beklenen sonuç |
|---|---|
| İlk açılış, hiçbir seçim yok | Yalnız zorunlu çerezler var; reklam ve analitik alan adlarına istek gitmiyor |
| "Reddet" | Durum değişmiyor; tercih çerezi yazılıyor |
| Yalnız bir kategoriye onay | Yalnız o kategorinin betikleri çalışıyor |
| "Kabul et" | Kategorilerin betikleri yükleniyor; onay kaydı oluşuyor |
| Rızayı geri alma | Etiketler duruyor; sitenin yazdığı çerezler siliniyor |
Yeni bir etiket eklendiğinde aynı testi tekrarlayın. Panel, envanter ve aydınlatma metni birlikte güncellenmezse kısa sürede birbirinden kopar.
Google Consent Mode bu yapının neresinde?
Google Consent Mode (onay modu), Google etiketlerinin ziyaretçinin onay durumuna göre davranmasını sağlayan bir sinyal mekanizmasıdır. Paneli ya da açık rızayı kendisi sağlamaz; paneldeki seçimi Google etiketlerine iletir.
Google'ın belgesi, 30 Temmuz 2026 güncellemesiyle şu onay türlerini sayar: ad_storage, ad_user_data, ad_personalization, analytics_storage, functionality_storage, personalization_storage ve security_storage (Google (yeni sekmede açılır)).
İki çalışma biçimi vardır:
- Temel mod: Google etiketleri, ziyaretçi panelle etkileşene kadar yüklenmez. Onaydan önce Google'a veri gitmez.
- Gelişmiş mod: Etiketler sayfa açılırken yüklenir. Onay varsayılan olarak "reddedildi" durumundayken çerez yazmadan ölçüm sinyalleri gönderir.
Onaydan önce dış bir alan adına hiçbir istek gitmemesini istiyorsanız, bu davranışa karşılık gelen kurulum temel moddur. Gelişmiş modda giden sinyaller, KVKK açısından ayrıca değerlendirilmesi gereken bir veri akışıdır. Sağlayıcı yurt dışındaysa bu akış yurt dışına aktarım kurallarını da gündeme getirir.
Rehberin kötü örneklerinden çıkan hatalar
Rehberin ekindeki kötü örnekler, Türkiye'deki sitelerde sık görülen panelleri anlatır. Bunlardan kaçının:
- "Siteyi kullanarak çerezleri kabul etmiş sayılırsınız" bandı. Rehbere göre siteyi kullanmak hukuka uygun bir izin biçimi değildir.
- Yalnızca "Kabul ediyorum" butonu. Ret seçeneği ilk ekranda, aynı büyüklük ve renkte olmalıdır.
- Kategorilerin önceden açık geldiği ve "Seçimimi onayla" ile hepsinin onaylandığı tercih ekranı.
- "Daha fazla bilgi" bağlantısının aydınlatma metnine mi, ayar ekranına mı gittiğinin belli olmaması.
- Zorunlu çerezler için de açık rıza istemek.
- Rızayı kullanım koşullarına ya da gizlilik bildirimine iliştirmek.
- İçeriği, tüm çerezlere onay verilmeden göstermeyen çerez duvarı. Rehber bunun özgür iradeyi sakatlayabileceğini belirtir.
Web sitenizde hangi yasal metinlerin nerede durması gerektiğini web sitesi yasal metinleri yazısında ele alıyoruz.
Bizim deneyimimiz
Kurumsal web sitesi projelerinde aydınlatma metni sayfasını ve çerez tercihlerini teslim ettiğimiz altyapının parçası olarak kuruyoruz. Metinlerin hukuki içeriğini ise müşterimizin hukuk danışmanı hazırlıyor. Bizim işimiz, panelin söylediği ile betiklerin yaptığının aynı olmasını sağlamak.
Kendi sitemizde analitik, reklam, sosyal medya ya da yeniden hedefleme çerezi kullanmıyoruz; gizlilik politikamız bunu açıkça yazıyor. Blog okumalarını çerez yazmadan, kendi sunucumuzda sayıyoruz. Bu tercih, onay gerektiren çerez listesini baştan kısa tutuyor ve yukarıdaki testleri sadeleştiriyor.
Sık sorulan sorular
Sitemde yalnızca zorunlu çerezler var; yine de panel gerekir mi?
Rehber, Kriter A ve B kapsamındaki çerezler için açık rıza aramaz; bunlar için rıza istemeyi dürüstlük kuralıyla bağdaşmaz bulur. Aydınlatma yükümlülüğü ise hukuki sebepten bağımsızdır ve çerezle kişisel veri işleniyorsa siteye girişte yerine getirilmelidir. Bu durumda onay paneli yerine kısa bir bilgilendirme ve aydınlatma metnine bağlantı yeterli olabilir; kararı hukuk danışmanınızla verin.
Hazır bir çerez yönetim aracı kullanmak yeterli mi?
Araç bir altyapıdır, uyumun kendisi değildir. Envanterin doğru olup olmadığı, betiklerin gerçekten onaydan sonra çalışıp çalışmadığı ve panel metni sizin sorumluluğunuzdadır. Kurulumdan sonra test tablosundaki senaryoları kendiniz çalıştırın.
Onay kayıtlarını ne kadar süre saklamalıyız?
Rehber kesin bir süre vermez; ekindeki kontrol listesi, açık rıza kayıtlarının "uygun bir süre" saklanmasını ister. Süreyi, rızanın geçerli kaldığı süre ve olası bir şikâyette ispat ihtiyacı birlikte belirler. Kararı saklama ve imha politikanıza yazın.
Çerezleri kabul etmeyenlere içeriği kapatabilir miyiz?
Rehber, siteye erişimi tüm çerezlere onay şartına bağlayan duvarların özgür iradeyi sakatlayabileceğini ve bu durumda alınan rızanın geçerli olmayabileceğini belirtir. Her olayın ayrıca değerlendirileceğini ve adil alternatiflerin söz konusu olabileceğini de ekler. Böyle bir model düşünüyorsanız önce hukuki değerlendirme alın.
Kaynaklar
- Kişisel Verileri Koruma Kurumu, "Çerez Uygulamaları Hakkında Rehber", KVKK Yayınları No 69, Temmuz 2025. PDF (yeni sekmede açılır)
- 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, Resmî Gazete 7 Nisan 2016; güncel metin. mevzuat.gov.tr (yeni sekmede açılır)
- Kişisel Verilerin Yurt Dışına Aktarılmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik, Resmî Gazete 10 Temmuz 2024, sayı 32598. resmigazete.gov.tr (yeni sekmede açılır)
- Google, "Consent mode overview", son güncelleme 30 Temmuz 2026. developers.google.com (yeni sekmede açılır)




