KVKK'da yurt dışına aktarım, Kanun'a tabi bir veri sorumlusunun ya da veri işleyenin kişisel veriyi başka bir ülkedeki bir tarafa iletmesi ya da ona erişilebilir kılmasıdır. 1 Haziran 2024'te yürürlüğe giren değişiklikle açık rıza genel yol olmaktan çıktı. Yerine yeterlilik kararı, uygun güvence ve arızi aktarımdan oluşan üç basamaklı bir sistem geldi. Bulut ve yapay zekâ servislerinde bugün en sık kullanılan yol, Kurul'un ilan ettiği standart sözleşmedir.
Not
13 Ekim 2026 itibarıyla Kanun, Yönetmelik ve Kurum yayınlarına dayanan teknik bir okumadır; hukuki görüş değildir. Sözleşme ve rol tespiti için hukuk danışmanınızla çalışın.
Öne çıkanlar
- 7499 sayılı Kanun 12 Mart 2024'te Resmî Gazete'de yayımlandı. Kanun'un 9. maddesindeki değişiklik 1 Haziran 2024'te yürürlüğe girdi (KVKK (yeni sekmede açılır)). Eski açık rıza kuralı 1 Eylül 2024'e kadar yeni hükümlerle birlikte uygulandı (6698 sayılı Kanun, geçici md. 3 (yeni sekmede açılır)).
- Kurum'un yurt dışı aktarım sayfası, yeterli korumanın bulunduğu ülkeler için 13 Ekim 2026'da "henüz bir belirleme yapılmamıştır" diyordu (KVKK (yeni sekmede açılır)).
- Kurul 4 Haziran 2024'te dört tip standart sözleşme kabul etti. Metin değiştirilmeden kullanılır ve imzaların tamamlanmasından itibaren beş iş günü içinde Kurum'a bildirilir (Yönetmelik, md. 14 (yeni sekmede açılır)).
- Değişiklikten önce Kurul'a 86 taahhütname başvurusu yapılmış, bunlardan 10'u kabul edilmişti (KVKK Aktarım Rehberi, Ocak 2025 (yeni sekmede açılır)).
- Standart sözleşme bildirimini yapmamak idari para cezası gerektirir; bu ceza veri sorumlusuna olduğu kadar veri işleyene de uygulanabilir (Kanun, md. 18 (yeni sekmede açılır)).
2024 değişikliği neyi değiştirdi?
Değişiklik, yurt dışına aktarımı açık rızaya dayalı bir istisnadan, Avrupa Birliği'nin Genel Veri Koruma Tüzüğü'nü esas alan kademeli bir sisteme çevirdi. Kurum'un rehberine göre eski düzende aktarım pratikte ilgili kişilerin açık rızasına bağlı kalmıştı. Kanun gerekçesi bunun, sunucusu yurt dışında olan bulut tabanlı yazılımların hukuka uygun kullanımını neredeyse imkânsız hâle getirdiğini belirtiyor.
| Konu | 1 Haziran 2024 öncesi | Bugün |
|---|---|---|
| Genel yol | İlgili kişinin açık rızası | Önce yeterlilik kararı, yoksa uygun güvence, o da yoksa arızi haller |
| Güvenli ülke | Kurul hiçbir ülkeyi ilan etmedi | Karar ülke, sektör ya da uluslararası kuruluş için verilebilir; 13 Ekim 2026'da yok |
| Sözleşmeyle aktarım | Taahhütname ve Kurul izni | Standart sözleşme: izin yok, bildirim var |
| Taahhütname | Kurul iznine bağlı | Hâlâ Kurul iznine bağlı |
| Açık rıza | Genel aktarım yolu | Yalnız arızi aktarımda, riskler anlatılarak |
| Veri işleyen | Aktaran taraf olarak düzenlenmemişti | Veri işleyen de aktarabilir ve bildirimle yükümlü olabilir |
İlk iki basamakta aktarım, Kanun'un 5. ya da 6. maddesindeki işleme şartlarından birine dayanmalıdır. Uygun güvenceye dayanılıyorsa ayrıca ilgili kişinin aktarımın yapıldığı ülkede de haklarını kullanabilmesi ve etkili kanun yollarına başvurabilmesi gerekir (Kanun md. 9/4).
Bulut, hazır yazılım (SaaS) ve yapay zekâ servisinde aktarım ne zaman doğar?
Kurum'un rehberi aktarımı üç ölçütle tanımlar: veriyi aktaran Kanun'a tabidir, veriyi karşı tarafa iletir ya da erişilebilir kılar ve karşı taraf başka bir ülkededir. Rehber; hesap açmayı, mevcut bir hesaba erişim vermeyi, uzaktan erişim talebini onaylamayı ve bir dosyanın şifresini göndermeyi de "erişilebilir kılma" örnekleri arasında sayar.
Aşağıdaki eşleştirme rehberdeki örneklere dayanır. Rolünüz, hangi standart sözleşme tipini kullanacağınızı belirler.
| Senaryo | Aktarım var mı? | Tipik sözleşme |
|---|---|---|
| Müşteri verisini sizin adınıza işleyen yurt dışındaki bir müşteri ilişkileri yönetimi (CRM) yazılımı | Evet | SS-2 (veri sorumlusundan veri işleyene) |
| Kişisel veri içeren metni yurt dışındaki bir dil modeli servisine programlama arayüzü (API) üzerinden göndermek | Sağlayıcı yurt dışındaysa evet | Sağlayıcı sizin adınıza işliyorsa SS-2 |
| Türk yazılım firmasının, müşteri verisini yurt dışındaki bir bulutta barındırması | Evet | SS-3 (veri işleyenden veri işleyene) |
| Yurt dışındaki destek ekibinin panelde kayıtları yalnızca görüntülemesi | Evet; ekranda görüntüleme de sayılır | Ekibin rolüne göre |
| Türkiye'deki kişinin, yurt dışındaki bir sitenin formunu doğrudan doldurması | Rehbere göre aktarım değil | Yok; ama Kanun uygulanır |
| Yurt dışındaki ana şirketin, Türk iştirakinin çalışan verisini merkezi İK sisteminde tutması | Evet | Ana şirket veri işleyense SS-2 ya da onaylı bağlayıcı şirket kuralları |
İki satır özellikle yazılım firmalarını ilgilendirir. Bir Türk yazılım firması müşterisi adına veri işliyor ve işin bir kısmını yurt dışındaki bir alt veri işleyene devrediyorsa, bu ikinci adım da aktarımdır. Kanun, aktarılan verinin sonraki aktarımlarında da aynı güvencelerin sağlanmasını ister (md. 9/8).
Dört standart sözleşme ve gözden kaçan ayrıntılar
Kurul'un 4 Haziran 2024 tarihli ve 2024/959 sayılı kararıyla kabul edilen dört metin, Kurum'un sitesinde yayımlandı (KVKK duyurusu, 10 Temmuz 2024 (yeni sekmede açılır)):
- SS-1: Veri sorumlusundan veri sorumlusuna.
- SS-2: Veri sorumlusundan veri işleyene.
- SS-3: Veri işleyenden veri işleyene.
- SS-4: Veri işleyenden veri sorumlusuna.
Uygulamada sorun çıkaran ayrıntılar Yönetmelik'te ve rehberde yazılıdır:
- Metin değiştirilmez. Taraflar yalnızca seçimlik ya da alternatif maddelerde seçim yapar. Değiştirilmiş metin ya da eksik imza, Kurul incelemesine yol açar (Yönetmelik md. 14/3 ve 14/7).
- Türkçe metin esastır. Sözleşme yabancı dilde de yapılabilir; rehber Türkçe ve yabancı dilde çift sütunlu metni kabul eder.
- Ekler sözleşmenin parçasıdır. İlgili kişi grupları, veri kategorileri, hukuki sebep, aktarım sıklığı, amaçlar, saklama süresi ve alıcılar eksiksiz doldurulur. SS-1 ve SS-2'de, kayıt yükümlüsü veri sorumlusunun Veri Sorumluları Sicil Bilgi Sistemi (VERBİS) bilgileri de yer alır ve bu kayıtlarla uyumlu olmalıdır.
- Bildirimi kimin yapacağını yazın. Taraflar sözleşmede belirleyebilir; belirlemezlerse veri aktaran bildirir. Bildirimle yükümlü veri işleyen, veri sorumlusunun talimatını beklemez (Yönetmelik md. 7/3 ve 14/5).
- Bildirim dosyası hazır olsun. İmzalı nihai metin, imzalayanların yetki belgeleri ve yabancı dildeki belgelerin noter onaylı çevirisi eklenir. Bildirim fiziki olarak, kayıtlı elektronik posta (KEP) ile ya da Kurum'un Standart Sözleşme Bildirim Modülü üzerinden yapılabilir.
- Değişiklik de bildirilir. Taraflarda ya da verilen bilgilerde değişiklik olursa ya da sözleşme sona ererse yeniden bildirim yapılır (Yönetmelik md. 14/8). Rehbere göre SS-2 ve SS-3'te alt veri işleyen değiştiğinde ekler güncellenir ve Kurum'a bildirilir.
Son madde bulut ve yapay zekâ servislerinde önemlidir. Bu sağlayıcıların alt veri işleyen listeleri zamanla değişir. Listedeki değişiklikleri izleyen ve bildirimi tetikleyen bir iç süreç kurmadan standart sözleşme bir kez imzalanıp unutulan bir belgeye dönüşür.
Bulut ya da yapay zekâ servisi seçerken sorulacak sorular
Aşağıdaki sorular hem teklif aşamasında hem de mevcut bir servisin gözden geçirilmesinde kullanılabilir:
- Veri hangi ülkelerde saklanıyor ve işleniyor? Bölge seçebiliyor musunuz?
- Sağlayıcı veriyi yalnız sizin adınıza mı işliyor, yoksa kendi amaçları için de kullanıyor mu? Girdiler model geliştirmede kullanılıyor mu?
- Alt veri işleyenler kimler, hangi ülkelerdeler? Liste değiştiğinde size nasıl haber veriliyor?
- Sağlayıcı, Kurul'un standart sözleşmesini Türkçe metin esas olmak üzere imzalamayı kabul ediyor mu? Metin değiştirilmeden kullanılmak zorunda olduğu için sağlayıcının kendi veri işleme eki bu metnin yerine kendiliğinden geçmez.
- Bildirimi hangi taraf yapacak ve bu sözleşmede yazılı mı?
- Destek ekipleri veriye hangi ülkelerden erişebiliyor?
- Sistem kayıtları, yedekler ve yapay zekâ servislerine gönderilen istem (prompt) kayıtları nerede ve ne kadar süre tutuluyor?
- Sözleşme bittiğinde veri iade mi ediliyor, imha mı ediliyor?
- Kişisel veriyi göndermeden önce azaltabilir misiniz? Maskeleme ya da takma ad kullanmak, aktarılan veriyi küçültür.
Veriyi Türkiye'de tutmak bir seçenekse, bulut sağlayıcısı seçeneklerini verilerimiz Türkiye'de kalabilir mi yazısında, açık modelleri kendi sunucunuzda çalıştırmayı yerel dil modeli kurulumu yazısında karşılaştırıyoruz.
Arızi aktarım ne zaman işe yarar?
Arızi aktarım; düzenli olmayan, tek ya da birkaç kez gerçekleşen, süreklilik taşımayan ve olağan iş akışının parçası olmayan aktarımdır. Rehberin tanımına göre her gün çalışan bir bulut ya da yapay zekâ servisi bu tanıma girmez.
Kanun gerekçesindeki örnek, bir şirketin yurt dışındaki bir firmayla yapacağı geçici bir ticari etkinlik için iletişimdeki çalışanlarının bilgilerini paylaşmasıdır. Açık rıza da artık bu basamaktadır: ilgili kişi muhtemel riskler hakkında bilgilendirilerek aktarıma açık rıza verebilir (md. 9/6-a). Arızi hallerin bir kısmı kamu kurumlarının kamu hukukuna tabi faaliyetlerine uygulanmaz.
Çalışanların herkese açık yapay zekâ araçlarına müşteri verisi girmesi de bir aktarım sorusudur. Bunu önlemek için yapay zekâ kullanım politikası şablonumuzdaki bilgi tablosundan yararlanabilirsiniz. Üretken yapay zekâ özelindeki adımları üretken yapay zekâ ve KVKK yazısında, yazılım projesinin genel KVKK gereksinimlerini KVKK uyumlu yazılım rehberinde bulabilirsiniz.
Bizim deneyimimiz
Bulut ve SaaS geliştirme projelerinde verinin hangi ülkede duracağını sonradan değil, mimari kurulurken konuşuyoruz. Büyük bulut sağlayıcılarının yanında Türkiye'de veri merkezi olan sağlayıcılar da seçenek olarak masada; kararı ekibinizin deneyimi, maliyet ve verinin nerede tutulması gerektiği birlikte belirliyor.
Aynı soruyu kendi sitemiz için de sorduk. Gizlilik politikamızda veriyi paylaştığımız hizmet sağlayıcılarını tek tek yazdık: sitenin iletimi ve saldırılara karşı koruma için Cloudflare, e-posta için Google Workspace ve barındırma sağlayıcısı. Cloudflare'in ve Google'ın sunucuları yurt dışında bulunabildiği için verinin yurt dışına aktarılabileceğini de açıkça belirttik. Küçük bir kurumsal sitede bile içerik dağıtım ağı ve e-posta servisi bu değerlendirmeye giriyor.
Sık sorulan sorular
Yurt dışındaki bir bulut sunucusunu kullanmak tek başına aktarım mı?
Kurum'un rehberine göre yurt dışındaki bir hizmet sağlayıcının bulutunda depolama, aktarımın üç ölçütü sağlandığında aktarım sayılır. Veriyi siz yüklüyorsanız ya da sağlayıcıya erişim veriyorsanız ölçütler genellikle sağlanır. Bu durumda yeterlilik kararı olmadığı için uygun güvencelerden biri gerekir.
Sağlayıcının kendi veri işleme sözleşmesini imzaladık; bu yeterli mi?
Yönetmelik, Kurul'un ilan ettiği standart sözleşme metninin değiştirilmeden kullanılmasını zorunlu tutar. Sağlayıcının kendi sözleşmesi ek bir belge olarak kalabilir ama standart sözleşmenin yerini kendiliğinden tutmaz. Hangi güvenceye dayandığınızı hukuk danışmanınızla birlikte belirleyin.
Açık rıza alarak aktarım yapamaz mıyız?
Açık rıza artık yalnızca arızi aktarımda ve ilgili kişi muhtemel riskler hakkında bilgilendirilerek kullanılabilir. Sürekli çalışan bir bulut ya da yapay zekâ servisi için uygun yol değildir. Bu servisler için yeterlilik kararı ya da standart sözleşme gibi bir uygun güvence gerekir.
Standart sözleşmeyi Kurum'a kim bildirir?
Taraflar bildirimi kimin yapacağını sözleşmede belirleyebilir; belirlemezlerse veri aktaran bildirir. Bildirim imzaların tamamlanmasından itibaren beş iş günü içinde yapılır. Veri işleyen bildirimle yükümlüyse veri sorumlusunun talimatını beklemeden bildirir.
Kaynaklar
- 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, Resmî Gazete 7 Nisan 2016; 7499 sayılı Kanun'la değişik güncel metin. mevzuat.gov.tr (yeni sekmede açılır)
- Kişisel Verilerin Yurt Dışına Aktarılmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik, Resmî Gazete 10 Temmuz 2024, sayı 32598. resmigazete.gov.tr (yeni sekmede açılır)
- Kişisel Verileri Koruma Kurumu, "Kişisel Verilerin Yurt Dışına Aktarılması Rehberi", KVKK Yayınları No 48, Ocak 2025. PDF (yeni sekmede açılır)
- Kişisel Verileri Koruma Kurumu, "Yurt Dışına Aktarım" sayfası, erişim 13 Ekim 2026. kvkk.gov.tr (yeni sekmede açılır)
- Kişisel Verileri Koruma Kurumu, "Standart Sözleşmeler ve Bağlayıcı Şirket Kurallarına İlişkin Dokümanlar Hakkında Kamuoyu Duyurusu", 10 Temmuz 2024. kvkk.gov.tr (yeni sekmede açılır)
- Kişisel Verileri Koruma Kurumu, "Standart Sözleşmeler" sayfası, erişim 13 Ekim 2026. kvkk.gov.tr (yeni sekmede açılır)




