Yapay zekâ kullanım politikası, çalışanların hangi yapay zekâ araçlarını, hangi işlerde ve hangi bilgilerle kullanabileceğini, çıktıyı nasıl kontrol edeceğini ve bir sorun çıktığında ne yapacağını yazan şirket içi kural belgesidir. Kişisel Verileri Koruma Kurumu'nun Şubat 2026 tarihli belgesi, araçları tamamen yasaklamak yerine açık bir politika ve eğitimle yönlendirmeyi öneriyor. İyi bir politika kısadır, tabloyla anlatılır ve düzenli gözden geçirilir.
Not
Aşağıdaki şablon bir başlangıç noktasıdır, hukuki görüş değildir. Şirketinize uyarlarken hukuk ve insan kaynakları ekiplerinizin görüşünü alın.
Öne çıkanlar
- Kurum'un "İş Yerlerinde Üretken Yapay Zekâ Araçlarının Kullanımı" belgesi 5 Mart 2026'da duyuruldu. Belge, tamamen yasaklayan yaklaşımların gerçekçi sonuç vermeyeceğini ve kontrol dışı kullanımı teşvik edebileceğini yazıyor (KVKK (yeni sekmede açılır)).
- Aynı belge bir politikanın kapsayabileceği başlıkları sayıyor: araçlar, faaliyetler, amaç ve koşullar, girdi olarak verilebilecek bilgi türleri, çıktıların kullanımı, gizlilik ve güvenlik, riskler ve eğitim.
- Kurul'un 16 Eylül 2026 tarihli ilke kararı, iş amaçlı iletişim kanallarının denetiminde genel bir bildirimin yeterli olmadığını söylüyor ve kademeli denetimi esas alıyor (KVKK, 8 Ekim 2026 (yeni sekmede açılır)).
- AB pazarına yapay zekâ sistemi sunan ya da çıktısı AB'de kullanılan şirketler için AB Yapay Zekâ Yasası'nın 4. maddesi, personelin yapay zekâ okuryazarlığını desteklemek üzere önlem almayı şart koşuyor; belirli bir yetkinlik düzeyini garanti etmeyi istemiyor (Madde 4, 27 Temmuz 2026 tarihli birleştirilmiş metin (yeni sekmede açılır)).
Politika neden yasaktan daha iyi çalışır?
Çünkü çalışanlar bu araçları zaten kullanıyor; yasak, kullanımı ortadan kaldırmaz, görünmez kılar. Kurum'un belgesi de yasaklayıcı yaklaşımların, araçların kurumsal kontrol ve görünürlük dışında kullanılmasına zemin hazırlayabileceğini söylüyor ve yönlendirme, denge ve farkındalık temelli bir yaklaşım öneriyor.
Belgeye göre politikalar için tek tip bir yaklaşım yoktur. Bazı kuruluşlar, kişisel veri ve ticari sır içermemek kaydıyla fikir geliştirme, metnin dilini düzeltme ya da internetteki bir konuyu özetleme gibi kullanımlara izin veriyor. Müşteri dosyaları, insan kaynakları verileri ve iç yazışmalar ise bazı politikalarda uygun bulunmuyor.
Gölge yapay zekânın (Shadow AI) yarattığı riskleri ve Kurum'un 15 soruluk rehberini üretken yapay zekâ ve KVKK yazısında, yazılım projelerindeki genel KVKK gereksinimlerini ise KVKK uyumlu yazılım rehberinde ayrıntılı ele aldık. Burada odak, bu riskleri bir kural belgesine çevirmek.
Politikanın sekiz bölümü
Kurum'un belgesinde sayılan başlıklar, politikanın iskeletini verir. Aşağıdaki tablo her başlığı bir politika bölümüne ve örnek bir kurala çevirir.
| Belgedeki başlık | Politikadaki bölüm | Örnek kural |
|---|---|---|
| Kullanılabilecek araçlar | Onaylı araç listesi | Yalnız şirket hesabıyla açılmış, listedeki araçlar kullanılır |
| Faaliyetler | İzin verilen iş türleri | Taslak, özet, çeviri, dil düzeltme, kod önerisi |
| Amaçlar ve kullanım koşulları | Rol bazlı erişim | Kod asistanına yalnız yazılım ekibi erişir |
| Girdi olarak verilebilecek bilgiler | Bilgi türü tablosu | Kişisel veri ve ticari sır onaysız araca girilmez |
| Çıktıların kullanımı | İnsan kontrolü | Dışarı giden her metni bir çalışan okur ve üstlenir |
| Gizlilik ve güvenlik | Hesap, cihaz, ağ kuralları | Erişim yalnız kurumsal cihazdan ve çok faktörlü doğrulamayla |
| Risklerin ele alınması | Olay bildirimi ve istisna | Yanlışlıkla girilen veri aynı gün bildirilir |
| Eğitim ve farkındalık | Eğitim, duyuru, geri bildirim | Erişim açılmadan önce kısa eğitim |
Serbest, önce sor, yasak: bilgi türü tablosu
Politikanın en çok başvurulan bölümü, hangi bilginin hangi araca girebileceğini gösteren tablodur. Çalışan karar anında uzun bir metni değil, bu tabloyu açar.
| Bilgi türü | Onaylı araçta | Gerekçe |
|---|---|---|
| Herkese açık bilgi (yayımlanmış katalog, web sitesi metni) | Serbest | Gizlilik riski yok |
| Kişisel veri ve ticari sır içermeyen iç taslak | Serbest | Belgede örnek verilen izinli kullanımlara benzer |
| Genelleştirilmiş vaka anlatımı (ad, tarih, konum çıkarılmış) | Önce sor | Kimliği dolaylı belirleyen ayrıntı kalabilir |
| Kaynak kod | Önce sor | Ticari sır ve gizli anahtar riski |
| Müşteri dosyaları, insan kaynakları verileri, iç yazışmalar | Yasak | Kişisel veri ve hassas kurumsal bilgi |
| Sağlık, finans ve hukuki süreçlere ilişkin bilgiler | Yasak | Belge bu bilgilerde daha temkinli olmayı öneriyor |
| Parola, API anahtarı, erişim bilgisi | Yasak | Güvenlik ihlaline doğrudan yol açar |
| Kişiler hakkında karar (işe alım, performans, kredi) | Yasak; çıktı tek başına dayanak olamaz | Belge çıktıya nihai kararın dayanağı olarak yaklaşılmamasını öneriyor |
"Önce sor" satırları, politikanın sahibine kısa bir onay talebi göndermek demektir. Bu satırlar zamanla, sık gelen taleplere göre "serbest" ya da "yasak" sütununa taşınır.
Kurum'un belgesi veri azaltmayı da öneriyor: kişi adı, tarih ve konum gibi ayırt edici ayrıntılar yerine genelleştirilmiş, soyut ifadeler kullanmak. Bu kural, tablonun yanına tek cümle olarak yazılmaya değer.
Uyarlayabileceğiniz şablon
Aşağıdaki maddeler, köşeli parantezleri doldurarak kendi politikanıza dönüştürebileceğiniz bir taslaktır.
- Amaç ve kapsam: "Bu politika, [Şirket] çalışanlarının ve şirket adına çalışan yüklenicilerin üretken yapay zekâ araçlarını iş için kullanmasına uygulanır."
- Politikanın sahibi: "Politikanın sahibi [unvan]'dır. Araç onayı ve 'önce sor' talepleri bu kişiye iletilir."
- Onaylı araçlar: "Yalnız Ek-1'deki araçlar, şirket hesabıyla ve kurumsal cihazdan kullanılır. İş bilgisi kişisel hesaplarla işlenmez."
- Bilgi kuralları: "Ek-2'deki bilgi türü tablosuna uyulur. Tabloda olmayan bir bilgi için politikanın sahibine danışılır."
- Veri azaltma: "Araçlara yazılan komutlarda, yani istemlerde (prompt), ad, tarih, konum gibi ayırt edici ayrıntılar yerine genel ifadeler kullanılır."
- Çıktının kullanımı: "Yapay zekâ çıktısı bir taslaktır. Dışarı giden her metin, kod ve sayı bir çalışan tarafından kontrol edilir; sorumluluk o çalışandadır. Kişiler hakkındaki kararlar yalnız çıktıya dayanmaz."
- Şeffaflık: "Müşterilerle doğrudan konuşan bir yapay zekâ arayüzü kullanılıyorsa, karşı tarafa bir yapay zekâyla iletişim kurduğu açıkça söylenir."
- Olay bildirimi: "Bir araca yanlışlıkla kişisel veri ya da gizli bilgi girildiyse, çalışan durumu aynı gün [kanal] üzerinden bildirir."
- Kayıtlar: "Şirket, onaylı araçlardaki kullanım kayıtlarını Ek-3'te yazılı amaç, kapsam ve süreyle tutar. Kayıtların içeriğine yalnız somut bir olayla bağlantılı olarak ve yetkili kişilerce erişilir."
- Eğitim: "Her çalışan araç erişimi açılmadan önce kısa bir eğitim alır. Politika değiştiğinde tüm çalışanlar bilgilendirilir."
- Gözden geçirme: "Politika yılda bir kez ve yeni bir araç onaylandığında gözden geçirilir."
Yedinci maddenin dayanağı da var. Kurum'un üretken yapay zekâ rehberi, sohbet botlarıyla etkileşen kişilerin bir yapay zekâ sistemiyle iletişim kurduklarını açıkça bilmesinin önemine dikkat çekiyor.
Politikayı devreye alma adımları
Bir politika, yazıldığı gün değil, çalışanlar onu uyguladığında işe yarar. Aşağıdaki sıra küçük ve orta ölçekli bir şirket için uygundur.
- Envanter çıkarın. Hangi araçların, hangi ekiplerde, hangi işler için kullanıldığını çalışanlara sorarak ve satın alma kayıtlarından toplayın.
- Kullanım senaryolarını yazın. Her ekipten en sık üç kullanımı isteyin; tablo bu senaryolardan doğar.
- Bilgi türlerini tanımlayın. Şirketinizde "gizli" ve "kişisel" sayılan bilgiyi örneklerle yazın.
- Araçları değerlendirin. Veri hangi ülkede işleniyor, girdiler model geliştirmede kullanılıyor mu, şirket hesabı ve yönetim paneli var mı? Yurt dışındaki servisler için KVKK'da yurt dışına aktarım kurallarını kontrol edin.
- Taslağı yazın ve görüş alın. Hukuk, insan kaynakları ve bilgi işlem aynı metni okusun.
- Duyurun ve erişilebilir kılın. Belge, politikanın kuruluş içinde duyurulmasını ve çalışanların ona kolayca erişebilmesini öneriyor.
- Eğitin. Rol bazlı kısa oturumlar, örnekler sizin işinizden. İçerik için yapay zekâ eğitimi müfredatı yazısına bakabilirsiniz.
- Geri bildirim kanalı açın. Belge, çalışanların deneyim ve sorunlarını paylaşabileceği bir mekanizmayı öneriyor.
Bu işin emeğini belirleyen başlıca etkenler şunlardır: kullanılan araç sayısı, işlenen bilginin hassasiyeti, sektörünüze özgü kurallar, AB'ye yapay zekâ içeren ürün sunup sunmadığınız ve mevcut bilgi işlem kontrolleriniz.
Kullanım kayıtlarını inceleyecekseniz
Kurul'un 16 Eylül 2026 tarihli ve 2026/2035 sayılı ilke kararı, kurumsal e-posta başta olmak üzere işin yürütülmesi için kullanılan iletişim kanallarının denetimini ele alıyor. Yapay zekâ araçlarındaki istem ve yanıt kayıtları da çalışanın yazışmalarını ve üçüncü kişilerin verisini içerebilir. Bu kayıtları incelemeyi planlıyorsanız kararın ilkelerini politikanıza yansıtmanızı öneriyoruz.
Kararda öne çıkan noktalar şunlar:
- Aracın işverene ait olması sınırsız bir denetim yetkisi vermez; teknik olarak erişebilmek ile hukuken erişebilmek ayrı şeylerdir.
- Yalnızca "hesaplar denetlenebilir" diyen genel bir bildirim yeterli değildir. Aydınlatmada hukuki sebep, amaç, kapsam, yöntem, içeriğe hangi hallerde erişileceği, saklama süresi ve çalışanın hakları açıkça yazılmalıdır.
- İş ilişkisindeki güç dengesizliği nedeniyle çalışanın açık rızası, kural olarak öncelikli dayanak kabul edilmez.
- Denetim kademelidir: amaca daha hafif bir yöntemle ulaşılabiliyorsa ağır yönteme başvurulmaz.
- İçerik incelemesi yalnız somut bir şüphe ya da belirli bir olayla bağlantılı olarak ve o amaçla sınırlı yapılır.
- Kayıtlara yalnız yetkilendirilmiş, sınırlı sayıda kişi erişir; erişimin kendisi de kayıt altına alınır.
Şablondaki dokuzuncu madde bu ilkelere göre yazıldı. Ek-3'ü de aynı başlıklarla doldurun.
Sık yapılan hatalar
- Politikayı yalnızca "yasaktır" cümleleriyle yazmak ve izin verilen kullanımları göstermemek.
- Onaylı araç listesi vermeden "güvenli araç kullanın" demek.
- İş bilgisinin kişisel hesaplarla işlenmesine göz yummak.
- Çıktının sorumlusunu yazmamak; yanlış bir teklif ya da kodun kimde kaldığı belirsiz kalır.
- Politikayı eğitim ve duyuru yapmadan yayımlamak.
- Kayıt incelemesini politikada yazmadan yapmak.
Bizim deneyimimiz
Eğitim ve ekip desteği kapsamında teknik olmayan çalışanlar için verdiğimiz yapay zekâ eğitiminin konuları arasında iki başlık yer alıyor: araçlarla hangi verinin paylaşılmaması gerektiği ve çıktının nasıl doğrulanacağı. Yöneticilere yönelik eğitimde ise kullanım ilkelerinin nasıl belirleneceğini ele alıyoruz. Örnekleri eğitim verdiğimiz şirketin kendi işinden seçiyoruz.
Yapay zekâ ajanı projelerinde de teslim ettiklerimizin arasında bir kullanım yönergesi bulunuyor. Bu yüzden politikayı eğitimden ayrı bir belge olarak değil, ikisini birlikte ele alıyoruz. Hangi aracın onaylı listeye gireceğini ise teknoloji ve yapay zekâ danışmanlığı kapsamında, veri güvenliğini ve KVKK uyumunu da ölçüt alarak değerlendiriyoruz.
Sık sorulan sorular
Küçük bir şirketin de yazılı bir politikaya ihtiyacı var mı?
Kurum'un belgesi tüm kuruluşlar için tek tip bir yaklaşım olmadığını söylüyor, ama açık bir politika ya da yönlendirme çerçevesi oluşturmanın önemini vurguluyor. Küçük bir şirkette bu, bir sayfalık bir metin ve bilgi türü tablosu olabilir. Önemli olan, çalışanın karar anında bakacağı net bir kuralın olmasıdır.
Çalışanların kişisel hesaplarla yapay zekâ kullanmasını yasaklamalı mıyız?
İş bilgisi için şirket hesabını şart koşmak, kontrolü ve sözleşmeyi sizin elinize verir. Kurum'un belgesi de çalışanların yalnız kurumun belirlediği araçlara erişmesini ve gerekirse erişimin yalnız kurumsal cihazlarla sınırlanmasını örnek tedbirler arasında sayıyor. Kişisel kullanımı ise iş bilgisi içermediği sürece ayrıca düzenlemeniz gerekmez.
Politikayı çalışanlara imzalatmak yeterli mi?
İmza, politikanın tebliğ edildiğini gösterebilir ama tek başına yetmez. Kurum'un belgesi politikanın duyurulmasını, erişilebilir olmasını, güncellemelerin bildirilmesini ve eğitimi öneriyor. Kayıt incelemesi yapılacaksa ilke kararına göre genel bir bildirim, aydınlatma yükümlülüğünün yerine geçmez.
Bu politika AB Yapay Zekâ Yasası'na uyum için yeterli mi?
Politika ve eğitim, Yasa'nın okuryazarlık hükmü için alınabilecek önlemlerdendir. Yasa'nın diğer yükümlülükleri ise sisteme ve rolünüze bağlıdır; örneğin sohbet botlarında şeffaflık ya da yüksek riskli sistemlerdeki kurallar. Ayrıntıları AB Yapay Zekâ Yasası yazısında anlattık.
Kaynaklar
- Kişisel Verileri Koruma Kurumu, "İş Yerlerinde Üretken Yapay Zekâ Araçlarının Kullanımı", Şubat 2026; duyuru 5 Mart 2026. kvkk.gov.tr (yeni sekmede açılır) · PDF (yeni sekmede açılır)
- Kişisel Verileri Koruma Kurulu, 16 Eylül 2026 tarihli ve 2026/2035 sayılı İlke Kararı; duyuru 8 Ekim 2026. kvkk.gov.tr (yeni sekmede açılır)
- Kişisel Verileri Koruma Kurumu, "Üretken Yapay Zekâ ve Kişisel Verilerin Korunması Rehberi (15 Soruda)", 24 Kasım 2025. kvkk.gov.tr (yeni sekmede açılır)
- Avrupa Komisyonu, AI Act Service Desk, Madde 4 (yapay zekâ okuryazarlığı), 27 Temmuz 2026 tarihli birleştirilmiş metin. ai-act-service-desk.ec.europa.eu (yeni sekmede açılır)




