Pazar yeri kârlılık hesaplaması, bir siparişin KDV hariç satış tutarından komisyonu, hizmet bedellerini, kargoyu, ambalajı, reklamı, ürün maliyetini ve iadenin beklenen maliyetini düşerek ürün başına kalan katkıyı bulma işidir. İki kural sonucu en çok değiştirir: her kalemi KDV hariç yazmak ve iadeyi yalnız iade edilen siparişe değil, olasılığıyla her siparişe dağıtmak. Hesap, her ay pazar yerinin hakediş dökümüyle sipariş numarası üzerinden eşleştirilmelidir.
Öne çıkanlar
- Satış tutarındaki KDV sizin geliriniz değildir. Komisyon ve kargo faturalarındaki KDV'yi de KDV Kanunu'nun 29. maddesine (yeni sekmede açılır) göre hesapladığınız vergiden indirirsiniz. Bu yüzden kâr tablosu KDV hariç kurulur.
- 1 Ocak 2025'ten beri pazar yerleri, satıcıya yaptıkları ödemelerden %1 vergi tevkifatı yapıyor (Cumhurbaşkanı Kararı 9284 (yeni sekmede açılır), Resmî Gazete, 22 Aralık 2024). Bu kesinti hakedişi azaltır ama bir satış gideri değildir.
- İade edilen siparişte satıcı, tüketiciden aldığı teslim masrafı dahil tüm ödemeyi geri verir. Kendi belirttiği taşıyıcıyla dönen ürünün iade masrafını tüketiciye yükleyemez (Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği, md. 12 (yeni sekmede açılır), 13 Ekim 2026 itibarıyla).
- Ticaret Bakanlığının raporundaki on sektörde 2025 iptal ve iade oranı %3,2 ile %21,6 arasında değişiyor (ETBİS (yeni sekmede açılır), Mayıs 2026). Tek bir ortalama oran, ürününüzün gerçeğini gizler.
- Aşağıdaki örnekte %12'lik bir iade oranı, sipariş başı katkıyı yaklaşık üçte bir azaltıyor.
Gerçek kâr hangi kalemlerden oluşur?
Hesabın başlangıç noktası KDV hariç satış tutarıdır: müşterinin ödediği tutardan KDV çıkarıldıktan sonra kalan. Bu tutardan sekiz kalem düşülür. Bazıları her siparişte kesindir, bazıları ise ortalama ya da olasılık olarak dağıtılır.
- Komisyon: Pazar yerinin kategoriye göre kestiği oran. Hangi tutar üzerinden hesaplandığını (KDV dahil ya da hariç, indirim öncesi ya da sonrası) komisyon faturanızdan kontrol edin.
- Hizmet ve işlem bedelleri: Sipariş başına alınan sabit bedeller, varsa ödeme ya da erken ödeme kesintileri. Satıcı sözleşmenizde yazar.
- Kargo: Paketin desisine ve taşıyıcı anlaşmanıza göre değişir. Desinin nasıl hesaplandığını desi hesaplama yazımızda anlatıyoruz.
- Ambalaj: Kutu, dolgu, bant ve etiket.
- Ürün maliyeti: Alış, üretim ya da ithalat maliyeti; KDV hariç.
- Reklam: Pazar yeri içi reklam harcamasının o ürünün siparişlerine düşen payı.
- Kampanya katkısı: İndirimin ne kadarını sizin, ne kadarını pazar yerinin karşıladığı.
- İade kaybı: İade olasılığı ile iade başına kaybın çarpımı.
Bunlara ek olarak depo kirası, personel ve yazılım gibi sabit giderler vardır. Bunları sipariş başına dağıtmak yerine ayrı tutun. Ürün kararını sipariş başı katkıyla, şirket kararını sabit giderleri de içeren aylık sonuçla verirsiniz.
Bu hesap, talep tahmini gibi ileri analizlerin de ön koşuludur. Makine öğrenmesi kullanım alanları rehberimizde değindiğimiz gibi, zarar eden bir ürünün talebini doğru tahmin etmek yalnız stoğunu ve zararını büyütür.
Hesap tablosu şablonu
Şablonun her satırı bir sipariş satırıdır; her sütun bir kalemdir. Aşağıdaki tablo hangi sütunun neyi tuttuğunu, verinin nereden geldiğini ve nasıl hesaplandığını gösteriyor.
| Sütun | Ne yazılır | Nereden gelir | Hesap |
|---|---|---|---|
| A. Sipariş no, ürün kodu, kanal, tarih | Kimlik alanları | Pazar yeri sipariş raporu | — |
| B. KDV dahil satış tutarı | Müşterinin ödediği | Sipariş raporu | — |
| C. KDV oranı | Ürünün oranı | Ürün kartı ya da fatura | — |
| D. KDV hariç satış | Gelir | Hesaplanır | B / (1 + C) |
| E. Komisyon | KDV hariç tutar | Komisyon faturası ya da hakediş dökümü | Oran × komisyon tabanı |
| F. Hizmet bedelleri | KDV hariç tutar | Hakediş dökümü | — |
| G. Kargo | KDV hariç tutar | Kargo faturası ya da etiket kaydı | — |
| H. Ambalaj | Birim maliyet | Kendi hesabınız | — |
| I. Ürün maliyeti | KDV hariç birim maliyet | ERP ya da muhasebe | — |
| J. Reklam payı | Sipariş başına düşen | Reklam paneli | Ürünün reklam harcaması / sipariş sayısı |
| K. Kampanya katkısı | Sizin karşıladığınız indirim | Kampanya kayıtları | — |
| L. İade öncesi katkı | Kalan | Hesaplanır | D − (E + F + G + H + I + J + K) |
| M. İade oranı | Ürün ya da kategori bazında | Son dönem sipariş ve iade kayıtları | İade edilen / teslim edilen |
| N. İade başına kayıp | Geri alınamayan giderler | Hesaplanır | Aşağıdaki bölüme bakın |
| O. Beklenen katkı | Gerçek kâr göstergesi | Hesaplanır | (1 − M) × L − M × N |
| P. Katkı oranı | Karşılaştırma için | Hesaplanır | O / D |
Tabloyu kurmak için şu sırayı izleyin:
- Sipariş raporunu alın. Pazar yeri panelinden ya da API'den sipariş satırlarını dışa aktarın. Her satırda sipariş numarası ve ürün kodu olmalıdır.
- KDV'yi ayırın. Ürün bazında oranı ekleyin ve D sütununu hesaplayın. Sonraki her kalemi de KDV hariç yazın.
- Pazar yeri kesintilerini hakediş dökümünden alın. Komisyonu oranla tahmin etmek yerine dökümdeki gerçek tutarı sipariş numarasıyla eşleştirin.
- Kargoyu siparişe bağlayın. Kargo faturası gönderi numarasıyla gelir; gönderi numarasını siparişe bağlayan kaydı tutun.
- Ürün maliyetini güncel tutun. Stoktaki partilerin maliyeti farklıysa hangi maliyet yöntemini kullandığınızı mali müşavirinizle netleştirin.
- İade oranını ürün bazında hesaplayın. Yeterli sipariş yoksa kategori oranını kullanın.
- Beklenen katkıyı hesaplayın ve sıralayın. En düşük katkılı ürünler, kararın başladığı yerdir.
Sayılarla bir örnek
Aşağıdaki örnek varsayımsaldır ve para birimi kullanmaz. KDV dahil satış tutarını 120 birim, KDV oranını %20 kabul ettik; böylece KDV hariç satış 100 birim olur ve her kalem doğrudan satışın yüzdesi gibi okunur. Komisyonun KDV dahil tutarın %15'i olarak kesildiğini varsaydık.
| Kalem | Tutar (birim) |
|---|---|
| KDV dahil satış | 120 |
| KDV hariç satış | 100 |
| Komisyon (120 × %15) | −18 |
| Sipariş başı hizmet bedeli | −3 |
| Kargo | −9 |
| Ambalaj | −1,5 |
| Ürün maliyeti | −45 |
| Reklam payı | −4 |
| İade öncesi katkı | 19,5 |
İlk bakışta ürün satışın %19,5'i kadar katkı bırakıyor. Şimdi iadeyi ekleyelim. Bu ürünün siparişlerinin %12'sinin iade edildiğini varsayalım. İade edilen bir siparişte komisyonun geri verildiğini, hizmet bedelinin verilmediğini ve dönen ürünlerin beşte birinin yeniden satılamadığını kabul edelim.
| İade edilen siparişte geri alınamayan | Tutar (birim) |
|---|---|
| Gidiş kargosu | 9 |
| Dönüş kargosu | 9 |
| Ambalaj | 1,5 |
| Hizmet bedeli | 3 |
| Reklam payı | 4 |
| Satılamayan ürün payı (45 × 1/5) | 9 |
| İade başına kayıp | 35,5 |
Beklenen katkı: (1 − 0,12) × 19,5 − 0,12 × 35,5 = 17,16 − 4,26 = yaklaşık 12,9 birim. Yani %12'lik iade oranı, kâğıt üzerindeki katkının üçte birini götürüyor.
Aynı tablodan bir eşik de çıkar. Beklenen katkının sıfır olduğu iade oranı 19,5 / (19,5 + 35,5), yani yaklaşık %35'tir. Bu ürünün iade oranı bu düzeye yaklaşıyorsa her satış zarar demektir; ne kadar çok satılırsa zarar o kadar büyür.
Not
Örnekteki oranlar bir pazar yerinin gerçek komisyon ya da kargo tarifesi değildir. Kendi sözleşmenizdeki ve faturalarınızdaki tutarları kullanın.
İadeyi hesaba katmanın doğru yolu
İade, satışın geri alınması değil, ayrı bir maliyet kalemidir. Doğru yöntem, iade olasılığını her siparişe dağıtmaktır. İadeyi yalnız gerçekleştiğinde kaydederseniz, ürünün gerçek katkısını hiçbir ayın tablosunda doğru göremezsiniz.
Mevzuat bu maliyetin bir kısmını satıcıya yükler. Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği'nin 12. maddesine göre satıcı, cayma hakkı kullanılan malın iade taşıyıcısına teslim edildiği tarihten itibaren on dört gün içinde, varsa teslim masrafları dahil tahsil ettiği tüm ödemeleri geri verir. Malın satıcının iade için belirttiği taşıyıcıyla gönderilmesi hâlinde tüketici iade masraflarından sorumlu tutulamaz (Mevzuat (yeni sekmede açılır), 24 Mayıs 2025 değişikliğiyle güncel metin, 13 Ekim 2026'da erişildi).
İade oranları sektöre göre çok farklıdır. Ticaret Bakanlığının raporuna göre 2025'te iptal ve iade oranı elektronikte %12,0, spor ve outdoor ürünlerinde %11,4, beyaz eşya ve küçük ev aletlerinde %7,2, medikal, kişisel bakım ve kozmetikte %3,2 oldu. En yüksek oran %21,6 ile giyim, ayakkabı ve aksesuardaydı (ETBİS raporu (yeni sekmede açılır), 2025 verisi; Mayıs 2026'da yayımlandı). Bu oranlar iptalleri de içerir; kendi oranınızı kendi kayıtlarınızdan hesaplayın.
İade başına kaybı hesaplarken üç soruyu yanıtlayın:
- Pazar yeri iade edilen siparişin komisyonunu geri veriyor mu, hizmet bedelini veriyor mu?
- Dönen ürünün ne kadarı yeniden satılabilir, ne kadarı indirimli satılır ya da hurdaya çıkar?
- İade kargosu hangi tarifeyle faturalanıyor?
İade operasyonunun depo ve stok tarafını e-ticaret iade süreci yazımızda anlatıyoruz.
Kampanya ve indirim: katkıyı kim ödüyor?
Kampanya dönemlerinde satış artar ama sipariş başı katkı değişir. Doğru soru "kampanyada ne kadar sattık?" değil, "kampanyadaki her siparişten ne kaldı?" sorusudur.
Kampanya hesabında dört noktaya dikkat edin:
- İndirimin finansmanı. İndirimin tamamı sizden mi çıkıyor, bir kısmını pazar yeri mi karşılıyor? Pazar yerinin karşıladığı kısım hakedişte nasıl görünüyor?
- Komisyon tabanı. Komisyon indirimli tutar üzerinden mi, liste tutarı üzerinden mi kesiliyor?
- Ücretsiz kargo. Kampanya ücretsiz kargo içeriyorsa kargo gideri tamamen size kalır.
- Kampanya sonrası iade. Kampanya dönemlerinde iade davranışı farklı olabilir. Kampanya siparişlerinin iade oranını ayrı izleyin.
Kampanya dönemlerini tabloda bir işaretle ayırın. Ürünün normal dönem katkısını ve kampanya katkısını yan yana görmeden kampanyaya katılma kararı vermeyin.
Vergi satırları: KDV ve %1 tevkifat
Vergiler kârlılık tablosunda doğru yere yazılmazsa marj ya olduğundan yüksek ya da olduğundan düşük görünür. İki satır özellikle karışır.
KDV. KDV Kanunu'nun 29. maddesine göre mükellefler, kendilerine yapılan teslim ve hizmetler için düzenlenen faturalardaki KDV'yi, yaptıkları işlemler üzerinden hesaplanan KDV'den indirebilir (3065 sayılı Kanun (yeni sekmede açılır)). Bu yüzden komisyon, kargo ve ambalaj giderlerini de KDV hariç yazmak gerekir. Marjı KDV dahil tutara bölmek de yanıltır: örnekteki ürünün katkı oranı KDV hariç satışa göre %19,5, KDV dahil tutara göre %16,25 çıkar.
%1 tevkifat (stopaj). 9284 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, 6563 sayılı Kanun kapsamındaki aracı hizmet sağlayıcıların ve elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcılarının, satıcılara yaptıkları ödemelerden %1 oranında vergi kesmesini öngörüyor. Karar 1 Ocak 2025'te yürürlüğe girdi (Resmî Gazete, 22 Aralık 2024, sayı 32760 (yeni sekmede açılır)). Bu kesinti, Gelir Vergisi Kanunu'nun 94. ve Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 15. ve 30. maddeleri kapsamındaki bir tevkifattır. Kâr tablosunda gider olarak değil, hakedişle banka hareketi arasındaki farkı açıklayan ayrı bir satır olarak tutun; beyannamedeki karşılığını mali müşavirinizle planlayın.
Dikkat
Bu bölüm bir hesap tablosu tasarımı içindir, vergi danışmanlığı değildir. Oranlar ve uygulama ayrıntıları değişebilir; kendi durumunuz için mali müşavirinize danışın. Durum 13 Ekim 2026 itibarıyla geçerlidir.
Pazar yeri siparişlerinin faturalandırma ve muhasebe kaydı tarafını pazar yeri siparişlerini muhasebeye aktarma yazımızda anlatıyoruz.
Hakediş dökümüyle eşleştirme
Kâr tablosu ancak pazar yerinin yaptığı ödemeyle tutarsa güvenilirdir. Her ay, tablodaki sipariş bazında beklenen hakediş ile pazar yerinin dökümündeki tutarı sipariş numarası üzerinden karşılaştırın.
Fark çıkan siparişleri bir listede toplayın ve nedenini yazın: geç düşen iade, eksik kesilen komisyon, kampanya katkısının yanlış yansıması, kargo farkı. Aynı neden sürekli tekrarlıyorsa tablonuzda eksik bir kalem vardır. Siparişten hakedişe uzanan akışın tamamını pazar yeri sipariş yönetimi rehberimizde anlattık.
Sık yapılan hatalar
- Kârı KDV dahil tutar üzerinden hesaplamak. Satıştaki KDV sizin geliriniz değil, ödeyeceğiniz vergidir; gelir şişer, marj yanlış çıkar.
- Komisyonu oranla tahmin etmek. Gerçek kesinti, kampanya ve hizmet bedelleriyle birlikte hakediş dökümündedir.
- İadeyi yalnız iade edilen ayda düşmek. Satış ayında kâr yüksek, iade ayında düşük görünür; ürün kararı yanlış aya göre verilir.
- Tek bir ortalama iade oranı kullanmak. Bedenli giyim ile kozmetik aynı oranla hesaplanamaz.
- Reklamı ürün kararına katmamak. Reklamla satılan ürünün katkısı, reklamsız satılan ürünle aynı değildir.
- %1 tevkifatı gider saymak. Hakediş eksik görünür, kâr olduğundan düşük hesaplanır.
- Kargoyu ortalama tarifeyle yazmak. Desi farkı ürün bazında katkıyı belirgin biçimde değiştirebilir.
Hesabı otomatikleştirmek: veri nereden gelir?
Elle kurulan tablo birkaç ürün için yeterlidir. Ürün ve kanal sayısı arttıkça her ay aynı dışa aktarma ve eşleştirmeyi yapmak hem zaman alır hem hata üretir.
Otomatik bir akışta veri dört kaynaktan gelir:
- Pazar yeri: Sipariş, iade ve hakediş kayıtları; panelden dışa aktarma ya da API ile.
- Kargo: Gönderi numarası, desi ve faturalanan tutar.
- Muhasebe ya da ERP: Ürün maliyeti ve fatura kayıtları. Bu sistemlerden veri almanın yollarını ERP verisinden rapor alma yazımızda karşılaştırıyoruz.
- Reklam paneli: Ürün ya da kampanya bazında harcama.
Bu kaynaklar sipariş numarası ve gönderi numarası üzerinden birleştirildiğinde tablo her gün kendini günceller. Sonuç, ürün, kanal ve kampanya kırılımında bir yönetim panelidir. Panoya hangi göstergelerin gireceğini KPI örnekleri yazımızda ele alıyoruz.
Bizim deneyimimiz
Kendi ürünümüz Kolay Sevkiyat, pazar yeri satıcıları için bir sipariş ve kargo paneli. Siparişleri tek ekranda topluyor, resmî kargo etiketini taşıyıcıya gitmeden önce doğrulayıp basıyor. Kolay Sevkiyat bir kâr hesaplama aracı değil.
Ama ürünü tasarlarken kârlılık tablosunun dayandığı ilkeyi izledik: ön ödemeli cüzdanı, işlem ve hareket kayıtlarıyla birlikte kurduk. Ödeme basılan etiket kadar yapılıyor ve her hareket kayda geçiyor; böylece etiket ve ödeme akışı sonradan adım adım izlenebiliyor. Kâr tablosu da aynı şeyi ister: her gider, ait olduğu siparişe bir kayıtla bağlanabilmelidir.
Müşteri projelerinde de aynı yaklaşımı izliyoruz: veri analitiği ve raporlama çalışmasında önce kayıtların doğru ve birbirine bağlanabilir olduğunu kontrol ediyor, panoyu ondan sonra kuruyoruz. Pazar yeri, kargo ve muhasebe sistemlerini birbirine bağlama tarafı sistem entegrasyonları kapsamındadır.
Sık sorulan sorular
Pazar yeri komisyonu hangi tutar üzerinden hesaplanır?
Bu, pazar yerine ve satıcı sözleşmesine göre değişir. Komisyonun KDV dahil mi, hariç mi, indirim öncesi mi, sonrası mı hesaplandığını komisyon faturanızdan ve hakediş dökümünüzden kontrol edin. Kâr tablosuna oranı değil, dökümdeki gerçek kesintiyi yazın.
%1 stopaj kâr hesabına girer mi?
Ürün kârlılığı tablosuna gider olarak girmez. Pazar yerinin yaptığı bir vergi kesintisidir ve hakedişin neden eksik geldiğini açıklar. Tabloda ayrı bir satırda izleyin, vergi tarafını mali müşavirinizle planlayın.
İade oranımı nasıl hesaplarım?
Belirli bir dönemde teslim edilen siparişlerden kaçının iade edildiğini ürün bazında sayın. İadeler satıştan birkaç hafta sonra kesinleştiği için en son haftaları hesaba katmayın. Siparişi az olan ürünlerde kategori oranını kullanın.
Katkısı negatif çıkan ürünü hemen listeden çıkarmalı mıyım?
Önce nedenine bakın. Kayıp kampanyadan, yanlış desi sınıfından ya da yüksek iadeden geliyorsa bu kalemler düzeltilebilir. Düzeltmeye rağmen beklenen katkı negatif kalıyorsa ürünü ya listeden çıkarın ya da başka bir ürünle birlikte satmayı deneyin.
Excel bu hesap için yeterli mi?
Birkaç düzine ürün ve tek kanal için yeterlidir. Kanal sayısı arttığında, hakediş eşleştirmesi her ay elle yapıldığında ya da kampanyalar sıklaştığında tabloyu otomatik bir veri akışına taşımak hatayı azaltır.
Kaynaklar
- Cumhurbaşkanı Kararı, Karar Sayısı 9284, Resmî Gazete, 22 Aralık 2024, sayı 32760: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2024/12/20241222-13.pdf (yeni sekmede açılır)
- 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu, Mevzuat Bilgi Sistemi: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=3065&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5 (yeni sekmede açılır)
- Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği, güncel metin, Mevzuat Bilgi Sistemi: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=20237&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5 (yeni sekmede açılır)
- T.C. Ticaret Bakanlığı, ETBİS, "Türkiye'de E-Ticaretin Görünümü Raporu 2025", Mayıs 2026: https://etbis-papi.ticaret.gov.tr/cms-api/MediaAndFile/GetFile?fileLink=etbis-cms/Entity/Tu-rkiye-de-E-Ticaretin-Go-ru-nu-mu--Raporu-2025.pdf (yeni sekmede açılır)




