Pazar yeri siparişlerini muhasebeye aktarma, her siparişin satış faturasını, pazar yerinin kestiği komisyon ve kargo bedellerini ve hesabınıza yatan hakedişi sipariş numarası üzerinden eşleyerek muhasebe kaydına dönüştürmektir. Akışın merkezinde e-Arşiv Fatura durur: kargo bilgisi oluşunca düzenlenir, alıcıya elektronik ortamda iletilir, numarası siparişe geri yazılır. Asıl zorluk fatura kesmek değil, pazar yerinin yatırdığı tutarı sipariş sipariş açıklayabilmektir.
Öne çıkanlar
- Vergi Usul Kanunu'na göre fatura, malın teslimi tarihinden itibaren azami yedi gün içinde düzenlenir. Süresinde düzenlenmeyen fatura hiç düzenlenmemiş sayılır.
- İnternet satışında e-Arşiv Fatura alıcıya elektronik ortamda iletilmek zorunda. Pakette ise sevk irsaliyesi, e-İrsaliye örneği, irsaliye yerine geçen e-Arşiv çıktısı ya da ÖKC fatura bilgi fişinden biri bulunmalı.
- Tüketici, faturanın iade bölümünü doldurup imzalayarak malı geri gönderirse bu belge satıcının düzenleyeceği gider pusulasının yerine geçer.
- Pazar yerleri aracı hizmet sağlayıcı olarak faturalarını e-Fatura ya da e-Arşiv Fatura olarak düzenler. Komisyon faturası da muhasebenize elektronik belge olarak girer.
- Mutabakatın anahtarı sipariş numarasıdır. Satış, kesinti ve ödeme aynı numaraya bağlanmadıkça fark açıklanamaz.
Muhasebeye hangi belgeler aktarılır?
Bir pazar yeri satışı muhasebede tek kayıt değil, en az üç ayrı belgedir. Biri sizin düzenlediğiniz satış faturası, biri pazar yerinin size kestiği fatura, biri de ödemeyi gösteren hakediş dökümüdür. Bu belgeler, siparişten kargo etiketine uzanan pazar yeri sipariş yönetimi akışının son halkasıdır.
| Belge | Kim düzenler? | Muhasebedeki anlamı | Eşleme anahtarı |
|---|---|---|---|
| Satış faturası (e-Arşiv ya da e-Fatura) | Siz | Gelir ve hesaplanan KDV | Sipariş numarası, fatura numarası |
| Komisyon ve hizmet faturası | Pazar yeri | Gider ve indirilecek KDV | Dönem ve sipariş listesi |
| Kargo bedeli faturası ya da kesintisi | Pazar yeri ya da taşıyıcı | Gider ve indirilecek KDV | Gönderi ya da takip numarası |
| Hakediş (ödeme) dökümü | Pazar yeri | Alacağın kapanması | Sipariş numarası, ödeme tarihi |
| İade belgesi | Alıcı ya da siz | Satıştan iade ve KDV düzeltmesi | Sipariş ve iade numarası |
Pazar yerleri bu belgeleri farklı dosya ve ekranlarda sunar. Komisyon faturası dönemlik ve toplu gelebilir; hakediş dökümü ise sipariş satırlarını listeler. Aktarımın ilk işi, bu farklı kaynakları sipariş numarasında buluşturmaktır.
Komisyon faturasının elektronik gelmesi bir zorunluluktur. Gelir İdaresi Başkanlığının 509 Sıra No'lu Tebliği, başkalarının ticari faaliyetine elektronik ticaret ortamı sağlayan aracı hizmet sağlayıcıların faturalarını e-Fatura ya da e-Arşiv Fatura olarak düzenlemesini zorunlu tutar (bölüm IV.2.4.2 (yeni sekmede açılır)). Bu yüzden komisyon faturası, gelen e-Faturalarınızla aynı yoldan okunabilir. Gelen XML'den veri almayı e-Fatura XML okuma yazımızda anlattık.
Satış faturası ne zaman kesilmeli?
Kural yedi gündür; pratikte doğru an, kargo bilgisinin oluştuğu andır. Çünkü internet satışı faturası taşıyıcıyı ve gönderim tarihini taşımak zorundadır.
Vergi Usul Kanunu'nun 231. maddesine göre fatura, malın teslimi ya da hizmetin yapıldığı tarihten itibaren azami yedi gün içinde düzenlenir. Aynı madde, Hazine ve Maliye Bakanlığına bu süreyi kısaltma ya da faturanın teslim anında düzenlenmesini zorunlu tutma yetkisi verir. Süresinde düzenlenmeyen faturalar hiç düzenlenmemiş sayılır (213 sayılı VUK, md. 231/5 (yeni sekmede açılır)).
Faturayı tetikleyecek olayı seçerken üç seçenek vardır:
| Tetikleyici | Artısı | Riski |
|---|---|---|
| Sipariş onayı | Fatura erken hazır olur | Taşıyıcı ve gönderim tarihi henüz yok; iptalde fatura iptali gerekir |
| Kargoya verilme | Taşıyıcı bilgisi faturaya hazır gelir | Paket çıkmadan fatura gerekiyorsa ayrı adım ister |
| Teslim bildirimi | İptal riski en düşük | Yedi günlük süreyi taşıyıcının bildirimine bağlar |
Pakete fatura çıktısı koyacaksanız sıralama değişir. 509 Sıra No'lu Tebliğ'e göre e-Arşiv faturanın kâğıt çıktısı irsaliye yerine ancak şu şartlarla geçer: düzenleme saati ve dakikası gösterilmeli, fatura malın teslimi anında düzenlenmeli, çıktıya "İrsaliye yerine geçer." yazılmalı ve satıcı tarafından imzalanmalıdır (bölüm V.5.2 (yeni sekmede açılır)). Bu yolu seçerseniz fatura, paket kapanmadan önce kesilmelidir.
Not
Bu bölüm bir akış tasarımı özetidir, vergi görüşü değildir. Teslim anını nasıl belirleyeceğinizi ve pazar yerinin kendi fatura yükleme kurallarını mali müşavirinizle birlikte netleştirin.
Siparişten muhasebe kaydına: adım adım akış
Aşağıdaki sıra, bir pazar yeri siparişinin muhasebe kaydına dönüşmesini dokuz adıma böler. Her adım bir öncekinin verisini kullanır; hiçbir alan ikinci kez elle yazılmaz.
- Siparişi alın ve tekilleştirin. Pazar yerinin sipariş numarası, sizin tarafınızdaki her kaydın değişmez anahtarıdır. Aynı numara ikinci kez gelirse yeni kayıt açılmaz.
- Belge türünü belirleyin. Alıcı e-Fatura kayıtlı kullanıcısıysa e-Fatura, değilse e-Arşiv Fatura düzenlenir. Kurumsal alıcının vergi numarasını sipariş anında saklayın.
- Ürün ve vergi eşlemesini yapın. Siparişteki barkod ya da stok kodu, muhasebedeki stok kartına bağlanır. KDV oranı siparişten değil, stok kartından okunur.
- Kargo bilgisini bekleyin. Taşıyıcının unvanı, VKN'si ve gönderim tarihi gelmeden fatura taslağı onaya düşmez.
- Faturayı entegratörünüze gönderin. Fatura, çalıştığınız özel entegratörün servisi ya da GİB portalı üzerinden düzenlenir.
- Numarayı geri yazın. Fatura numarası ve Evrensel Tekil Tanımlama Numarası (ETTN) siparişe kaydedilir. Bir sipariş için ikinci fatura isteği bu alan doluysa reddedilir.
- Faturayı iletin. e-Arşiv Fatura alıcıya elektronik ortamda iletilir; pazar yerinin istediği yöntemle sipariş kaydına da yüklenir.
- Muhasebe fişini oluşturun. Satış, KDV ve alacak kaydı fatura verisinden üretilir; tutar elle girilmez.
- Hakedişi kapatın. Pazar yerinin ödemesi geldiğinde alacak, sipariş bazında kapatılır; fark varsa mutabakat listesine düşer.
İnternet satışı faturasının zorunlu alanlarının her biri bu akışta farklı bir kaynaktan gelir. Hangi alanın hangi adımda bilindiğini önceden çıkarmak, faturanın neden bekletildiğini açıklar:
| Zorunlu alan | Verinin kaynağı | Ne zaman bilinir? |
|---|---|---|
| Satışın yapıldığı web adresi | Kanal tanımı | Baştan |
| Ödeme şekli ve ödeme tarihi | Sipariş | Sipariş anında |
| Taşıyıcının unvanı ve VKN/TCKN'si | Taşıyıcı tanımı | Taşıyıcı atanınca |
| Malın gönderildiği tarih | Kargo kaydı | Paket taşıyıcıya verilince |
| İade bölümü (yalnız e-Arşiv'de) | Fatura şablonu | Baştan |
Alan listesi ve "Bu satış internet üzerinden yapılmıştır." ifadesi 509 Sıra No'lu Tebliğ'in IV.2.4.5 bölümünde (yeni sekmede açılır) yer alır. Entegratör seçenekleri arasındaki farkı e-Fatura entegrasyonu yazımızda, işletmenizin hangi tarihten itibaren hangi belgeye geçmek zorunda olduğunu da e-ticarette e-Fatura zorunluluğu yazımızda ele alıyoruz.
Muhasebe kaydı nasıl eşlenir?
Her belge türü için önceden bir kayıt kalıbı tanımlanırsa muhasebe fişi otomatik üretilebilir. Aşağıdaki hesap kodları, bilanço esasına göre defter tutanların kullandığı Tekdüzen Hesap Planı'ndan alınmıştır (Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği, Sıra No: 1 (yeni sekmede açılır), Resmî Gazete, 26 Aralık 1992).
| İşlem | Gelir ya da gider | KDV | Karşı taraf |
|---|---|---|---|
| Satış faturası | 600 Yurt İçi Satışlar | 391 Hesaplanan KDV | Alacak hesabı (ör. 120 Alıcılar altında pazar yeri alt hesabı) |
| Komisyon ve hizmet bedeli | 760 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri (7/B seçeneğinde 631) | 191 İndirilecek KDV | Pazar yerinin cari hesabı |
| Kargo bedeli | 760 ya da 631 | 191 İndirilecek KDV | Pazar yeri ya da taşıyıcının cari hesabı |
| İade | 610 Satıştan İadeler | KDV düzeltmesi | Alacak hesabı |
| Hakediş ödemesi | — | — | Banka ile alacak hesabının kapanması |
İki uyarı önemlidir. Birincisi, komisyonu satıştan düşüp net tutarı satış olarak kaydetmeyin. Satış faturanız alıcıya brüt tutarı gösterir; komisyon, pazar yerinin ayrı faturasıyla gider olarak girer.
İkincisi, alt hesap yapısı işletmeye göre değişir. Her pazar yerini ayrı bir alt hesapta izlemek mutabakatı kolaylaştırır. Kodları ve 7/A–7/B seçimini mali müşavirinizle birlikte belirleyin.
Hakediş ve komisyon mutabakatı nasıl yapılır?
Mutabakat, pazar yerinin yatırdığı tutarı sipariş bazında "satış eksi kesintiler" toplamıyla karşılaştırmaktır. Her sipariş için beklenen tutar hesaplanır, gerçekleşen ödemeyle eşlenir, fark varsa nedeni aranır.
- Beklenen tutarı hesaplayın. Satış tutarından komisyonu, kargo bedelini ve diğer kesintileri çıkarın.
- Ödeme dökümünü okuyun. Pazar yerinin hakediş dosyasındaki her satırı sipariş numarasıyla eşleyin.
- Farkları sınıflayın. Eşleşmeyen ya da tutarı tutmayan satırları aşağıdaki türlere ayırın.
- Kalıcı farkı kayda alın. Açıklanan fark gider ya da alacak düzeltmesi olarak işlenir; açıklanamayan fark pazar yerine sorulur.
| Fark türü | Olası neden | Kontrol |
|---|---|---|
| Sipariş ödemede yok | Teslim onayı gelmemiş ya da ödeme sonraki döneme kaymış | Sipariş durumu ve ödeme takvimi |
| Komisyon beklenenden yüksek | Kategori ya da kampanya oranı farklı uygulanmış | Komisyon faturasındaki satır |
| Kargo kesintisi beklenenden yüksek | Taşıyıcının ölçtüğü desi beyan edilenden büyük | Gönderi bazında desi farkı |
| Eksi tutarlı satır | İade ya da iptal önceki ödemeden mahsup edilmiş | İade kaydı |
| Aynı sipariş iki kez | Kısmi gönderi ya da düzeltme kaydı | Satır açıklaması |
Kargo kesintisindeki farkın sık nedeni desidir. Kutu ölçüsü ile ücret arasındaki ilişkiyi desi hesaplama yazımızda anlatıyoruz. Mutabakatın kârlılık tarafını, yani komisyon, kargo ve iade sonrası gerçek kârı ise pazar yeri kârlılık hesaplama yazımızda ele alıyoruz.
İade ve iptal nasıl belgelenir?
İade ile iptal farklı belgeler ister. İptal, kesilmiş bir faturanın geçersiz kılınmasıdır; iade ise teslim edilmiş malın geri gelmesidir ve kendi belgesiyle kaydedilir.
İade bölümü. 509 Sıra No'lu Tebliğ'e göre internet satışında tüketici malı iade etmek isterse kendisine elektronik iletilen faturanın çıktısını alır, iade bölümünü doldurup imzalar ve malla birlikte satıcıya gönderir. Bu belge, satıcının düzenleyeceği gider pusulasının yerine geçer (bölüm IV.2.4.5 (yeni sekmede açılır)).
Pazar yeri iadelerinde tüketici bu bölümü doldurmadan da paketi gönderebilir. Böyle bir iadeyi hangi belgeyle kaydedeceğinizi mali müşavirinizle önceden kararlaştırın. Aynı Tebliğ, e-Fatura kayıtlı alıcıya kesilen faturada iade bölümünü zorunlu alanlardan saymaz; kurumsal alıcının iadesi de ayrı belgelenir.
İptal. Fatura kesildikten sonra sipariş paket çıkmadan iptal edilirse e-Arşiv faturanın iptali gerekir. Tebliğ'e göre e-Belge iptal işlemleri 1 Mayıs 2021'den beri GİB'in kılavuzunda belirtilen usul ve sürelerle elektronik ortamda bildirilmek zorundadır (bölüm V.10 (yeni sekmede açılır)). Bu yüzden faturayı çok erken kesmek, iptal sayısını da artırır.
Depoda iade kabulü, stoğa geri alma ve geri ödeme sürelerini e-ticaret iade süreci yazımızda adım adım anlatıyoruz.
Sık yapılan hatalar
Aşağıdaki hataların hepsi, aktarım bir kez kurulduktan sonra sessizce tekrar eder. Bu yüzden her biri için otomatik bir kontrol tanımlamak gerekir.
- Fatura kargo bilgisinden önce kesiliyor ve taşıyıcı alanı boş kalıyor.
- Aynı sipariş için iki fatura oluşuyor. Sipariş numarası ve belge türü birlikte tekil olmalı.
- KDV oranı ürün kartında yanlış ve her faturaya aynı hatayla yayılıyor.
- Komisyon satıştan düşülerek net satış kaydediliyor.
- Pazar yeri kampanyasında indirimin kim tarafından karşılandığı kayda geçmiyor; satış tutarı ile hakediş tutmuyor.
- İptal edilen siparişin faturası iptal edilmiyor, iade edilen siparişin de iade belgesi bekleniyor.
- Hakediş toplu tutar olarak bankaya yazılıyor, sipariş satırlarına dağıtılmıyor.
Banka hareketlerini cari hesaplarla otomatik eşlemeyi banka mutabakatı otomasyonu yazımızda ayrıca ele alıyoruz. Muhasebe programınızla diğer sistemler arasında hangi verinin hangi yönde akacağını ise ERP entegrasyonu nedir yazımızda anlatıyoruz.
Bizim deneyimimiz
Pazar yeri siparişlerini muhasebe programına aktaran entegrasyonlarda ilk baktığımız şey, muhasebe programının bir API'si ya da içe aktarma yöntemi olup olmadığı. Ürün kodlarını, vergi oranlarını ve cari hesap eşleşmelerini projenin başında işletmeyle birlikte tanımlıyoruz.
e-Faturayı ve e-Arşiv Faturayı doğrudan biz düzenlemiyoruz. Sistemi, işletmenin çalıştığı özel entegratörün servisine bağlıyoruz; böylece fatura sipariş ya da teslimat adımında otomatik oluşabiliyor.
Kendi ürünümüz Kolay Sevkiyat'ta ödeme, basılan etiket kadar yapılıyor; ön ödemeli cüzdan ve işlem kayıtları bu akışı destekliyor. Mutabakatta aranan şey de budur: bir tutarın hangi işleme ait olduğunu gösteren kayıt. Entegrasyonları nasıl kurduğumuzu sistem entegrasyonları sayfamızda, siparişten kargo etiketine uzanan akışın tamamını da pazar yeri sipariş yönetimi rehberimizde anlatıyoruz.
Sık sorulan sorular
Pazar yeri siparişinin faturasını kim keser?
Pazar yeri modelinde satış faturasını satıcı, yani siz düzenlersiniz. Pazar yeri ise size verdiği aracılık ve diğer hizmetler için ayrı bir fatura keser. İki belge birbirinin yerine geçmez; ikisi de muhasebeye ayrı kayıtla girer.
e-Arşiv faturayı paketin içine koymak zorunda mıyım?
İnternet satışında e-Arşiv Fatura alıcıya elektronik ortamda iletilir. Ancak sevk sırasında malın yanında bir sevk belgesi bulunmalıdır: sevk irsaliyesi, e-İrsaliye örneği, irsaliye yerine geçen e-Arşiv çıktısı ya da ÖKC fatura bilgi fişi. Hangisini kullanacağınız, faturayı ne zaman kestiğinize bağlıdır.
Siparişleri gün sonunda toplu faturalayabilir miyim?
Toplu kesim, her sipariş için ayrı faturanın aynı anda düzenlenmesi anlamında yaygın bir yöntemdir. Sınır, yasal süredir: fatura teslimden itibaren yedi gün içinde düzenlenmelidir. Toplu işte yarıda kalan faturaların tekrar kesilmemesi için her siparişin fatura numarası alanı kontrol edilmelidir.
Muhasebe programımın API'si yoksa aktarım mümkün mü?
Çoğu zaman evet. Programın içe aktarma dosyası, veritabanı görünümü ya da sağlayıcının sunduğu araçlar kullanılabilir. Seçenekleri ve risklerini API'si olmayan sistemle entegrasyon yazımızda karşılaştırıyoruz.
Kaynaklar
- 213 sayılı Vergi Usul Kanunu (yeni sekmede açılır), madde 231/5. Resmî Gazete, 10 Ocak 1961; Mevzuat Bilgi Sistemi, 13 Ekim 2026'da erişildi.
- Gelir İdaresi Başkanlığı. 509 Sıra No'lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği, dipnotlu güncel hâli (yeni sekmede açılır), bölümler IV.2.4.2, IV.2.4.5, V.5.2 ve V.10. 31 Aralık 2025 tarihli değişikliklerle; 13 Ekim 2026'da erişildi.
- Maliye ve Gümrük Bakanlığı. Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği, Sıra No: 1 (yeni sekmede açılır), Tekdüzen Hesap Planı. Resmî Gazete, 26 Aralık 1992, sayı 21447 (mükerrer).




